Een periodiek systeem met atoom- en ionstralen

Het artikel: Een periodiek systeem met atoom- en ionstralen. NVOX: Magazine voor het Onderwijs in Natuurwetenschappen, 45(3), 132-133. behandelt een Periodieksysteem met atoom-ion stralen gepubliceerd en de didactische voordelen daarvan.

 

Na diverse verzoeken is er nu een digitale versie beschikbaar geschikt voor presentaties en om inlegvellen voor Binas te printen.

Klik hier om naar de downloadpagina van de digitale versie te gaan 

 

 

Klik hier om een periodiek systeem met atoom- en ionstralen – 150 x 100 cm aan te vragen

 

Klik hier om een periodiek systeem met atoom- en ionstralen – 200 x 130 cm aan te vragen (geadviseerd voor gebruik in een klaslokaal)

Scheikunde – Delftse Leerlijn

Het ontwerpen van de Delftse leerlijn is een samenwerkingsverband tussen de TU Delft en de VNCI (Vereniging voor de Nederlandse Chemische Industrie).

 

Uitgangspunten

Leerlingen zullen aan de hand van maatschappelijke-, chemische- en technologische vraagstukken concepten leren om een antwoord op deze vraagstukken te geven op grond van chemische argumenten. Er wordt ingestoken op nieuwe materialen, duurzaamheid, innovatieve technologie en de chemische industrie.

 

Didactiek

Er wordt veel aandacht besteed aan de volgende leeractiviteiten:

 

Hieronder staan de modules van de Delftse leerlijn die zijn opgepoetst door het Bètasteunpunt Zuid-Holland.

De modules zijn aangepast aan de zesde editie van Binas en aan de nieuwe eisen in de syllabus zoals naamgeving en definities van begrippen. Verder zijn sommige artikelen vernieuwd en zijn er paragrafen bijgekomen of verdwenen. De modules zijn niet in de lay-out van de oorspronkelijke Delftse leerlijn, maar zijn opgemaakt in een eenvoudiger lay-out en beschikbaar in MS Word.
De Delftse leerlijn dekt niet het hele vwo curriculum af. Daarom zijn er modules verzameld en/of ontwikkeld die de hiaten opvullen. Deze modules zijn (in aangepaste vorm) ook beschikbaar gemaakt via deze website. Hiermee is nog steeds niet het hele vwo scheikunde curriculum afgedekt. Op dit moment missen nog de Lewistheorie, analyse technieken en materiaalkunde.
De Delftse leerlijn wordt gebruikt op het Coornhert Gymnasium in Gouda en het Stanislascollege in Pijnacker. Van deze scholen zijn voorbeeld leerlijnen beschikbaar en van de laatste school ook een voorbeeld PTA waarin te zien is hoe de (school)examendomeinen worden afgedekt.
Via een e-mail naar het secretariaat van het Bètasteunpunt Zuid-Holland kunt u de uitwerkingen van de opgaven en de docenthandleidingen opvragen. De uitwerkingen van de opgaven passen bij de nieuwe versies van de module. Omdat de experimenten en de didactiek van de modules niet zijn veranderd, zijn de docenthandleidingen niet aangepast.
Mocht u onvolkomenheden tegenkomen of aanvullingen hebben dan horen wij het graag. Het plan is om bij kleine onvolkomenheden niet de modules zelf aan te passen, maar om een erratum op de website te plaatsen, zodat andere gebruikers het materiaal zelf kunnen aanpassen. Hetzelfde geldt voor eventuele aanvullingen.

 

 

Modules Delftse leerlijn na update

EcoReizen BZH juni 2020

Ecobrandstoffen BZH april 2017

Zelfherstellend beton BZH april 2021

Slimme polymeren BZH april 2017

Groene Chemie BZH juli 2018

Weet wat je eet! BZH jan 2017

 

Modules die hiaten opvullen
Water, verrasend gewoon! BZH jan 2018 (V4)

Zuur versus glazuur BZH nov 2017 (V4/V5)

Energie in mobiel BZH mei 2021 (V4/V5)

Lewis-vsepr-dipolen BZH mei 2023 (V5)

Reacties BZH april 2020(V6)

Moderne biotechnologie BZH dec 2020 (V6)

 

Voorbeeld leerlijn Stanislascollege Pijnacker

Bekijk hier een Voorbeeld-leerlijn

Kick off havo bèta programma en bezoek HBO Mens & Techniek

Op 30 januari zijn leerlingen en docenten van harte welkom voor de Kick-off van het Havo bèta programma op de Haagse Hogeschool bij de opleiding Mens en Techniek | Bewegingstechnologie. Op het programma staat een rondleiding langs het bewegingslab, anatomielokaal en 3D-lab. Daarnaast geeft Michiel van Breugel een update over de vernieuwde NLT-module ‘Sportprestarties’ en mogen jullie ook zelf even aan de slag met een korte BT-opdracht.

 

Na het diner staan er voor docenten twee interessante verdiepingsworkshops op het programma;

  1. workshop belang van taal bij bètavakken
  2. workshop bewegingstechnologie; gebruik van sensoren en aan de slag met het ‘sprong experiment’ waar je de kracht kunt uitlezen van je sprong (onder voorbehoud van voldoende aanmeldingen)

 

Programma 

Inloop van 15:45 – 16: 00 uur (Open Ruimte faculteit Mens & Techniek)

16:00 – 16.15 – gezamenlijk welkom/opening Kick off havo bèta programma

 

17.45 – 18.30 uur – Netwerkdiner docenten (Open Ruimte faculteit Mens & Techniek)

 

18.30 – 20.00 uur – workshops

 

 

Doel & resultaat

Doel docenten: Rondleiding Haagse Hogeschool Den Haag. Kijkje in de keuken bij Bewegingstechnologie en hoor meer over de lesmodule NLT sportprestaties.

Doel leerlingen: Kick off havo bèta programma; deelnemende leerlingen Havo bèta programma maken kennis met de begeleiders en de programma’s.

 

Datum, tijd en locatie

Dinsdag 30 januari 16:00 – 20:00 uur

Inloop vanaf 15:45 uur Open Ruimte faculteit Mens & Techniek

Haagse Hogeschool Den Haag

Johanna Westerdijkplein 75
2521EN Den Haag

Website: https://www.dehaagsehogeschool.nl/over-de-haagse/contact-bereikbaarheid/vestigingen

 

 

 

 

Burgerschapslessen – Engage

Sinds 2006 zijn Nederlandse scholen bij wet verplicht aandacht te besteden aan ‘actief burgerschap en sociale integratie’. Burgerschapsvorming moet jongeren de basiskennis, vaardigheden en houding bijbrengen die ze nodig hebben om nu en straks actief te kunnen meedoen in een pluriforme, democratische samenleving. Burgerschapsvorming is vastgelegd in de kerndoelen van de onderbouw en in de eindtermen voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs. Burgerschapsvorming is geen apart vak. Alle schoolvakken moeten hieraan een bijdrage leveren, dus ook de bètavakken.

 

Burgerschapslessen in de bètavakken zijn gericht op het verwerven van ‘wetenschappelijke geletterdheid’: het vermogen van mensen om kritisch om te gaan met omstreden wetenschappelijke kwesties wanneer deze nu of later in hun leven voorkomen. Denk hierbij aan het vormen van een onderbouwde mening over vraagstukken m.b.t. klimaat, gezondheid, technologische innovaties enzovoort, en het volgen van de maatschappelijke discussie hierover.

 

ENGAGE is een Europees project dat lessen heeft ontwikkeld over actuele kwesties in de maatschappij. Onderzoek heeft uitgewezen dat leerlingen gemotiveerd worden door deze lessen en diverse relevante vaardigheden ontwikkelen, zoals: omgaan met strijdige informatie, afwegen van waarschijnlijkheid en risico, perspectiefwisseling, (morele) argumentatie, dialoog en reflectie. De lessen zijn voorzien van een docentenhandleiding, een PPT presentatie en diverse leerling materialen, dus direct klaar voor gebruik in uw klas. Hieronder kunt u dit lesmateriaal vinden, en een korte samenvatting.

 

 

 

Eco-Phone

Uitroeiing ziektes

Proefdieren

Elektronische sigaretten

Fracking of niet?

Temperatuur stijging: Twee graden

Vitamine D tekort

Appliance science

Aanval van oude virussen

Cola verbannen

Verban de zonnebank

CarWars

Chocolade geld

Einde van dieselauto’s

Insecten eten

 

Eco-Phone

Hierbij gebruiken de leerlingen hun kennis over aardse hulpbronnen en passen zij wetenschappelijke vaardigheden toe voor het bedenken van een manier om telefoonfabrikanten over te halen om milieuvriendelijke telefoons te ontwikkelen.

 

Uitroeiing ziektes

Muggen kunnen ziektes als malaria, knokkelkoorts en het zikavirus overdragen van mens tot mens. Is het misschien een optie om alle muggen die ziektes meedragen uit te roeien?

 

Proefdieren

Leerlingen passen hun kennis toe over de invloed van astma op het gasuitwisselingssysteem en gebruiken dit om bewijs te onderzoeken en om te beslissen of dierproeven essentieel zijn voor de ontwikkeling van nieuwe astmamedicijnen.

 

Elektronische sigaretten

Leerlingen passen hun kennis van de deeltjestheorie toe om te beslissen of uitgeademde nicotine de niet-rokers in de buurt kan bereiken en leren de risico’s te beoordelen.

 

Fracking of niet?

In deze oefening beslissen leerlingen of ze het eens zijn met het verbod op fracken. Ze passen hierbij hun kennis van de eigenschappen van gesteente toe om te beslissen of de stoffen door het fracken in het water kunnen komen en leren ze hun meningen te rechtvaardigen.

 

Temperatuur stijging: Twee graden

In deze oefening passen leerlingen hun kennis van klimaatverandering toe in een nieuwe context.

 

Vitamine D tekort

In deze oefening beslissen de studenten of ze het dagelijks vitamine D-supplement nodig hebben, op basis van hun dieet en blootstelling aan zonlicht.

 

Appliance science

In deze oefening zullen de leerlingen een toekomstige (fictieve) beperking op hun elektriciteitsgebruik in huis overwegen.

 

Aanval van oude virussen

Zou een oud virus het menselijk ras kunnen vernietigen? In deze oefening leren studenten hoe ze bronnen kunnen onderzoeken om feiten uit de wetenschap te onderscheiden van fictie.

 

Cola verbannen

In deze oefening zullen leerlingen het bewijs voor de oorzakelijke verbanden tussen suikerconsumptie, obesitas en ziekte gebruiken om de voor- en tegenargumenten af te wegen betreffende het verbod op de verkoop van suikerhoudende dranken aan kinderen onder de 18 jaar.

 

Verban de zonnebank

In deze oefening gaan leerlingen aan de slag als onderzoekers voor een tv-programma en bereiden ze een rapportage voor over de bewering dat zonnebanken huidkanker veroorzaken.

 

CarWars

De leerlingen hebben een keuze: een elektrische auto kopen, een waterstofauto kopen, of een auto die rijdt op biodiesel. Wat is het beste? Leerlingen overwegen de opties en kiezen een winnaar.

 

Chocolade geld

In deze oefening passen leerlingen hun kennis van bestuiving toe om te bespreken waarom de opbrengsten van cacao afnemen.

 

Einde van dieselauto’s

Leerlingen gebruiken hun kennis van chemische reacties om de verbrandingsproducten van een dieselmotor te voorspellen. Vervolgens ontwikkelen ze hun communicatievaardigheden, door middel van een korte video waarmee zij autokopers overtuigen geen dieselauto’s te kopen.

 

Insecten eten

In deze oefening zullen leerlingen een menukaart voor de schoolkantine maken, die naast gebruikelijke gerechten ook smakelijke opties met insecten bevat. Kunnen ze overtuigende communicatie en hun kennis van natuurlijke bronnen gebruiken om leerlingen te laten kiezen voor insect alternatieven?

Lesmateriaal Energiehelden
De Provincie Zuid-Holland en EIC Mainport hebben met deze onderwijscyclus voor ogen om de energietransitie zichtbaar te maken. Dit speelt een grote rol bij het teweegbrengen van een positieve verandering in het gedrag en de houding van leerlingen ten aanzien van duurzame energie en hun energieverbruik. Daarbij worden de leerlingen uitgedaagd om hun eigen energietransitie onder handen te nemen.
De doelgroepen waar De Energiehelden Onderwijscyclus zich op richt:
Leerlingen van de het Voortgezet Onderwijs.
Primaire focus is op: HAVO 1,2,3
Secundaire focus is op: VMBO 1,2 en VWO 1,2,3Er wordt rekening gehouden met de differentiatie van de niveaus door verschillen te maken in de moeilijkheidsgraad van de vraagstellingen in de activiteiten.Leerlingen doorlopen een onderwijscyclus, die bestaat uit een introductieles op school (Les 1), gevolgd door een excursie naar het EIC Mainport Rotterdam, of een energieheld bij u in de buurt of het spelen van het spel op school (Les 2) en een vervolgopdracht over de aanpak van hun eigen energietransitie (Les 3).

Het programma is ook toegankelijk voor scholen die niet in de omgeving van het EIC gevestigd zijn. Daarom is de onderwijscyclus voor die betreffende scholen zodanig ingericht dat een bezoek aan het EIC wel gestimuleerd wordt, maar geen verplichting is.

 

Het volledige lespakket bestaat uit de volgende onderdelen
● Docentenhandleiding
● Verantwoording bij het lesmateriaal
● Lesopbouw per onderdeel
● Slide deck
● Werkopdrachten
● Impactmeting vragenlijst
● Ouderbrief

 

De docentenhandleiding kunt u hier downloaden –Middelbare school – Docentenhandleiding

 

Via een e-mail naar het Bètasteunpunt Zuid-Holland kunt u het u een link ontvangen naar het gehele lespakket.
Mocht u onvolkomenheden tegenkomen of aanvullingen hebben dan horen wij het graag, dan zullen wij dit aanpassen in de bestanden.

Masterclass Gezondheid & Technologie

Welke beroepen en onderwijs ontwikkelingen zijn er in de medische technologie zoals medische statistiek, medische beeldvorming en bio-informatica? Sven Mieog, oncologisch chirurg bij het LUMC neemt jullie tijdens deze masterclass mee in de wereld van de medische beeldvorming. We laten ons verder inspireren voor de vakken zoals medische statistiek en wiskunde, regeneratieve geneeskunde, natuurkunde en klinische technologie.

 

Programma:

16.00 – 17.30 uur Masterclass medische beeldvorming en klinische technologie

 

17.30 – 18.30 uur – Diner

 

18.30 – 20.00 uur – Demonstratie operatierobot (onder voorbehoud). Het laatste half uur gaan we met workshopgroepen aan de slag over wat we hebben geleerd. Hoe passen we het toe in de vakken van het voortgezet onderwijs.

Doel en resultaat

Welke beroepen/ontwikkelingen binnen de medische technologie zijn er en hoe komt dit terug in de vakken. Denk aan medische statistiek, medische beeldvorming, bio-informatica, natuurkunde.

 

Datum, tijd & locatie:

19 maart, 16:00 – 20:00 uur

Locatie: LUMC Leiden

 

 

 

 

 

Labtour leerwerkplaatsen TU Delft
met aansluitend het betacoördinatorenoverleg

Hoe benut je effectief  laboratoria in de onderwijspraktijk. We starten met een rondleiding bij een van de verborgen pareltjes van de TU Delft, de dienst Elektronische en Mechanische Ontwikkelingen (DEMO). DEMO bevordert experimenteel technisch-wetenschappelijk onderwijs en onderzoek door het snel ontwikkelen en vervaardigen van unieke experimentele opstellingen en prototypen. Na deze rondleiding brengen we nog een bezoek aan een van de andere werkplaatsen op de campus van de TU Delft.

 

Programma:

16.00 – 17.30 uur: Labtour – leerwerkplaatsen in Delft (15:45 – 16 uur verzamelen voor entree EWI gebouw)

Labtour langs o.a. DEMO (Dienst Elektronische en Mechanische Ontwikkeling) waar voor de TU Delft alle unieke onderdelen voor experimentele opstellingen en prototypen worden gemaakt en het QUTechLab (fijnmechanica).

 

17.45 – 18.30 uur:  Netwerkdiner (locatie gebouw ECHO Hall B1)

 

18.30 – 20.00 uur  Bètacoordinatoren overleg met als thema: Een PTA. Wat moet, wat kan en hoe doen anderen het? (locatie gebouw Echo Hall B1)

De bijeenkomst zal uit twee delen bestaan. In het eerste plenaire deel zullen we, aan de hand van de Website van de SLO en documenten van de VO-raad de eisen aan een PTA kort opfrissen. Daarnaast bespreken de rol van de examencommissie bij het opstellen of veranderen van een PTA.

In het tweede deel gaan de deelnemers in sessies per vak uiteen om onder leiding van de vakdidactici van SEC te bespreken hoe om te gaan met vakspecifieke SE-eindtermen, good practices uit te wisselen en de situaties op scholen te vergelijken . De opbrengst van deze bijeenkomst zal een blik naar buiten zijn. Hoe is het op andere scholen in de regio georganiseerd en wat kunnen we daar zelf van leren.

 

 

Doel & resultaat:

Het doel van deze tour is een kijkje in de keuken nemen bij labs en leerwerkplaatsen om zo inzicht te krijgen in leerwerkbedrijven, stagekansen voor mbo’ers en maakplaatsen voor leerlingen en docenten.

 

Datum, Tijd & Locatie:

Donderdag 15 februari 16:00 – 20:00 uur

 

DEMOlab TU Delft en kwantum lab QuTech

15:45 – 16 uur verzamelen labtour bij gebouw EWI entree (1 groep gaat mee naar Quantumlab, 1 groep naar DEMO daarna wissel).

17.45 – 18.30 uur:  Netwerkdiner Hall B1 gebouw Echo

18.30 – 20.00 uur: Bètacoordinatoren overleg Hall B1 gebouw Echo

 

 

 

 

 

Masterclass gebouwde omgeving en duurzaamheid

Ontwikkelingen in Nederland waterland

 

Water heeft in Nederland al voor veel technische hoogstandjes gezorgd. Van ’s werelds grootste kunstmatige eiland, de Flevopolder, tot de Deltawerken en de Zandmotor. Nederland staat internationaal bekend om haar watermanagement. Door klimaatverandering, toenemende aandacht voor biodiversiteit en steeds verdergaande verstedelijking verandert de manier waarop we omgaan met water wel. Want probeerden we tot voor kort nog al het overtollige rivierwater zo snel mogelijk af te voeren, inmiddels worden maatregelen genomen om rivierwater zo lang mogelijk vast te houden. En was het dichten van het laatste gat in de afsluitdijk in 1932 een feestelijke gebeurtenis, anno 2023 wordt hard gewerkt aan een structurele opening, zodat vissen weer terug kunnen naar hun oorspronkelijk paaigronden. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden. In het eerste deel van deze masterclass onder leiding van Rolf Hut lichten verschillende experts een aantal nieuwe water-gerelateerde ontwikkelingen toe.

 

In het tweede deel is het tijd voor een vertaling naar het onderwijs. Hoe zou je de zoet-zout gradiënt van een vismigratierivier kunnen inbedden in een les? Of de stijgende zeespiegel? Grote veranderingen in het rivierenlandschap? Tijdens de masterclass kun je aan de slag met bestaand lesmateriaal (let op: natte voeten zijn zeker niet uitgesloten!). Ook is er ruimte om met elkaar ervaringen uit te wisselen en nieuwe ideeën bespreken.

 

De masterclass is interessant voor alle leraren die gewoon meer willen weten over ontwikkelingen in Nederland waterland, en in het bijzonder voor leraren aardrijkskunde, natuurkunde, scheikunde en biologie.

 

Voor havo/vwo docenten en HBO docenten, met focus op Civiele Techniek.  

 

Doel & resultaat:

 

DATUM, TIJD & LOCATIE (PROGRAMMA ONDER VOORBEHOUD)

Datum: 28 maart 2024

Tijd: 16.00 en 20.00 uur (inclusief maaltijd)

 

Locatie:

Driestar Wartburg Gouda

Ronsseplein 1
2803 ZV Gouda

 

Deze locatie is goed te bereiken met de fiets, de auto en het openbaar vervoer. Parkeren voor bezoekers kan op de parkeerplaats van Driestar Educatief. Op ongeveer 5 minuten loopafstand bevinden zich bushaltes en station Gouda.

 

 

 

 

 

Biobeton rocks

De TU Delft heeft enkele lessen ontwikkeld voor middelbare scholen ter ondersteuning van docenten natuurkunde, wiskunde, scheikunde, en informatica die zoeken naar een invulling van de nieuwe examenprogramma’s. De lessen springen in op actuele onderwerpen en kennen een rijke context. Leerlingen gaan veelal zelf met de leerstof aan de slag. Het gaat om lesbrieven voor 1 of 2 lessen. De lessen zijn geschikt voor met name de bovenbouw vwo (met name 4 en 5 vwo).

 

BIO-Beton is een nieuw soort beton met bacteriën die de scheuren die door druk en corrosie in het beton ontstaan, kunnen repareren. Aan de hand van een verhaal en puzzel zien leerlingen wat de problemen zijn met normaal beton, hoe BIO-Beton deze problemen kan oplossen en hoe BIO-Beton werkt. De geplande les(sen) zijn opgebouwd in verhaal vorm, waarbij de docent Burgemeester is van een fictieve stad. De leerlingen beantwoorden vragen, afwisselend in groepjes van circa 4 leerlingen. Discussies worden ook in groepsverband gehouden. Bij een aantal vragen moet één letter van het antwoord in een puzzel worden ingevuld. Om te voorkomen dat er verschillende antwoorden worden ingevuld, zijn het aantal karakters van het antwoord, op het antwoordenformulier gegeven.

 

Alle lessen zijn voorzien van leerlingmateriaal en een volledige docentenhandleiding. Wilt u de lessen ontvangen? Laat het ons weten en neem contact met ons op via onz@tudelft.nl.

 

Robotica in de klas
MET AANSLUITEND HET BETACOÖRDINATORENOVERLEG

 

Het science Centre TU Delft ontwikkelt een nieuwe leerlijn Robotica voor primair- en voortgezet onderwijs. Binnenkort volgt er meer informatie over het programma.

 

Doel & resultaat:

Kennis maken met en verdiepen in de toepassingen van Robotica in het onderwijs.

 

Datum, tijd & locatie:

Datum: 11 april 2024

Tijd: 16:00 – 20:00 uur

Locatie: TU Delft

 

 

Betacoordinatoren:

Het betacoordinatorenoverleg sluit aan op de plenaire bijeenkomst/buffet en is van 18:30 – 20:00 uur