Samen ontdekken, leren en experimenteren
In de wereld van hi-tech & science wordt voortdurend naar de grenzen van technologie gezocht. En is het de uitdaging om daar zelfs overheen te gaan. In deze wereld werkt iedereen aan nieuwe ideeën die de wereld kunnen veranderen. De eerste drie bijeenkomsten waren bij de LIS, Universiteit Leiden en De Haagse Hogeschool Delft. Deze vierde bijeenkomst is een vervolg op het thema en zijn we te gast bij de TU Delft bij het Science Centre.
Als docent heb je een unieke kans om de basis te leggen voor hi-tech & science in jouw klas. In schooljaar 25-26 wordt een aantal bijeenkomsten georganiseerd op het gebied van quantum technologie, in samenwerking met QuantumDelta NL. Dit onderwerp kan van vmbo tot vwo aangeboden worden binnen diverse vakken.
Hi-tech & science hebben impact op de arbeidsmarkt, van communicatie en beveiliging tot medische technologie en energie. Door jongeren al vroeg te enthousiasmeren, bereiden we hen voor op studies en beroepen die nu nog in ontwikkeling zijn. Bovendien draagt het bij aan wetenschappelijke geletterdheid, kritisch denken en technologisch bewustzijn.
Quantum Delta NL
QuantumDelta NL is een landelijke samenwerking op het gebied van quantumtechnologie. De hubs van Quantum Delta NL zijn toonaangevende centra in Delft, Eindhoven, Leiden, Twente en Amsterdam. Ze vormen een netwerk waar onderwijs, onderzoek en innovatie op het gebied van quantumtechnologie samenkomen. In Zuid-Holland werken TU Delft, De Haagse Hogeschool, Universiteit Leiden en Leidse Instrumentenmakers School samen op het gebied van educatie en talentontwikkeling.
In het schooljaar 2025-2026 organiseren de hubs in Delft en Leiden – speciaal voor docenten uit het voortgezet onderwijs – de Hi-tech & science on Tour. Gedurende dit schooljaar zijn er vijf bijeenkomsten waar inspiratie rond dit thema kan worden opgedaan. Bij elke bijeenkomst zijn we te gast bij een andere onderwijsinstelling waar je ook een rondleiding krijgt.
Hi-tech & science on Tour
– Kennismaken met de beginselen van quantumtechnologie in een professionele omgeving
– Kennismaken met praktische toepassingen van hi-tech & science in het mbo, hbo en wo (bezoek aan opleidingen, scholierenlabs en educatieve labs)
– Delen van voorbeelden van werkvormen/modules/lessen om quantumtechnologie te integreren in je vak
De bijeenkomsten zijn van 16.00 uur tot 20.00 uur, inclusief diner.
Globaal programma:
• 16.00 uur – welkom namens gastlocatie, introductie rol binnen Quantum Delta
• 16.15 uur – kennismaken met lokale quantum, hi-tech & science educatie initiatieven TU Delft
• 17.15 uur – rondleiding TU Delft
• 17.45 uur – buffet
• 18.15 uur – workshops/presentaties voor verdieping
• 19.15 uur – centraal ophalen informatie
• 19.30 uur – afsluiten
Locatie: TU Delft Science Centre
Hi-Tech & Science On Tour deel 3 – De Haagse Hogeschool DelftSamen ontdekken, leren en experimenteren
In de wereld van hi-tech & science wordt voortdurend naar de grenzen van technologie gezocht. En is het de uitdaging om daar zelfs overheen te gaan. In deze wereld werkt iedereen aan nieuwe ideeën die de wereld kunnen veranderen. De eerste twee bijeenkomsten waren bij de LIS en Universiteit Leiden. Deze derde bijeenkomst maken we een vervolg op het thema en zijn we te gast bij De Haagse Hogeschool in Delft.
Als docent heb je een unieke kans om de basis te leggen voor hi-tech & science in jouw klas. In schooljaar 25-26 wordt een aantal bijeenkomsten georganiseerd op het gebied van quantum technologie, in samenwerking met QuantumDelta NL. Dit onderwerp kan van vmbo tot vwo aangeboden worden binnen diverse vakken.
Hi-tech & science hebben impact op de arbeidsmarkt, van communicatie en beveiliging tot medische technologie en energie. Door jongeren al vroeg te enthousiasmeren, bereiden we hen voor op studies en beroepen die nu nog in ontwikkeling zijn. Bovendien draagt het bij aan wetenschappelijke geletterdheid, kritisch denken en technologisch bewustzijn.
Programma:
16.00 – 16:10 uur – Inloop
16.10 – 16:40 uur – Welkom namens HHS en TLC Delft/Leiden; Hilde Wijngaard, rol binnen Quantum Delta en High Tech studies in HHS
16.40 – 17:00 uur – Een “dag in het leven van”: alumni HHS
17.00 – 17:30 uur – Quantum games & het gebruik van de Quantum Inspire-computer in je les — Pascal van den Bosch (HHS / TLC Delft Leiden). In deze workshop ontdek je hoe je op een speelse manier kennismaakt met quantum computing. Je leert hoe je zonder voorkennis een échte quantumcomputer (Quantum Inspire) kunt programmeren en hoe je quantumconcepten kunt verwerken in zelfgemaakte, eenvoudige games.
17:30 – 18:00 uur – Rondleiding beta factory en/of KET lab
18.00 – 18:45 uur – Buffet
18:45 – 19:45 uur – Workshops voor verdieping;
Optie 1: Zelf Sensoren bouwen; Derek Land (HHS / Onderzoeksgroep Smart sensor systems).
In deze workshop leer je hoe je samen met middelbare scholieren zelf sensoren kunt bouwen en gebruiken, bijvoorbeeld om fijnstof te meten. Je ontdekt ook hoe je andere sensoren kunt aansluiten om UV-licht, geluid of elektromagnetische velden te meten. Tijdens de workshop ga je bovendien zelf aan de slag met een RaspberryPi Pico en verschillende sensoren.
Optie 2: Simulatie Cleanroom; Gunter Helms (LiS / TLC Delft Leiden).
In o.a. de ruimtevaart, hightech assemblage en farmaceutische industrie wordt gewerkt in streng gecontroleerde, stof- arme cleanrooms. Tijdens onze workshop nemen we jullie mee in de praktische basisvaardigheden van het werken in een cleanroom met de focus op ontwerp en productie binnen de hightech sector. Ervaar zelf hoe het is om in zo’n omgeving te opereren — wij zijn benieuwd naar jullie bevindingen én of jullie dit ook jullie klassen willen laten ontdekken!
19:45 – 20:00 uur – Centraal ophalen informatie en afsluiting
Quantum Delta NL
QuantumDelta NL is een landelijke samenwerking op het gebied van quantumtechnologie. De hubs van Quantum Delta NL zijn toonaangevende centra in Delft, Eindhoven, Leiden, Twente en Amsterdam. Ze vormen een netwerk waar onderwijs, onderzoek en innovatie op het gebied van quantumtechnologie samenkomen. In Zuid-Holland werken TU Delft, De Haagse Hogeschool, Universiteit Leiden en Leidse Instrumentenmakers School samen op het gebied van educatie en talentontwikkeling.
In het schooljaar 2025-2026 organiseren de hubs in Delft en Leiden – speciaal voor docenten uit het voortgezet onderwijs – de Hi-tech & science on Tour. Gedurende dit schooljaar zijn er vijf bijeenkomsten waar inspiratie rond dit thema kan worden opgedaan. Bij elke bijeenkomst zijn we te gast bij een andere onderwijsinstelling waar je ook een rondleiding krijgt.
Hi-tech & science on Tour
– Kennismaken met de beginselen van quantumtechnologie in een professionele omgeving
– Kennismaken met praktische toepassingen van hi-tech & science in het mbo, hbo en wo (bezoek aan opleidingen, scholierenlabs en educatieve labs)
– Delen van voorbeelden van werkvormen/modules/lessen om quantumtechnologie te integreren in je vak
De bijeenkomsten zijn van 16.00 uur tot 20.00 uur, inclusief diner.
Locatie: De Haagse Hogeschool locatie Delft
Burgerschapslessen – EngageSinds 2006 zijn Nederlandse scholen bij wet verplicht aandacht te besteden aan ‘actief burgerschap en sociale integratie’. Burgerschapsvorming moet jongeren de basiskennis, vaardigheden en houding bijbrengen die ze nodig hebben om nu en straks actief te kunnen meedoen in een pluriforme, democratische samenleving. Burgerschapsvorming is vastgelegd in de kerndoelen van de onderbouw en in de eindtermen voor de bovenbouw van het voortgezet onderwijs. Burgerschapsvorming is geen apart vak. Alle schoolvakken moeten hieraan een bijdrage leveren, dus ook de bètavakken.
Burgerschapslessen in de bètavakken zijn gericht op het verwerven van ‘wetenschappelijke geletterdheid’: het vermogen van mensen om kritisch om te gaan met omstreden wetenschappelijke kwesties wanneer deze nu of later in hun leven voorkomen. Denk hierbij aan het vormen van een onderbouwde mening over vraagstukken m.b.t. klimaat, gezondheid, technologische innovaties enzovoort, en het volgen van de maatschappelijke discussie hierover.
ENGAGE is een Europees project dat lessen heeft ontwikkeld over actuele kwesties in de maatschappij. Onderzoek heeft uitgewezen dat leerlingen gemotiveerd worden door deze lessen en diverse relevante vaardigheden ontwikkelen, zoals: omgaan met strijdige informatie, afwegen van waarschijnlijkheid en risico, perspectiefwisseling, (morele) argumentatie, dialoog en reflectie. De lessen zijn voorzien van een docentenhandleiding, een PPT presentatie en diverse leerling materialen, dus direct klaar voor gebruik in uw klas. Hieronder kunt u dit lesmateriaal vinden, en een korte samenvatting.
Temperatuur stijging: Twee graden
Hierbij gebruiken de leerlingen hun kennis over aardse hulpbronnen en passen zij wetenschappelijke vaardigheden toe voor het bedenken van een manier om telefoonfabrikanten over te halen om milieuvriendelijke telefoons te ontwikkelen.
Muggen kunnen ziektes als malaria, knokkelkoorts en het zikavirus overdragen van mens tot mens. Is het misschien een optie om alle muggen die ziektes meedragen uit te roeien?
Leerlingen passen hun kennis toe over de invloed van astma op het gasuitwisselingssysteem en gebruiken dit om bewijs te onderzoeken en om te beslissen of dierproeven essentieel zijn voor de ontwikkeling van nieuwe astmamedicijnen.
Leerlingen passen hun kennis van de deeltjestheorie toe om te beslissen of uitgeademde nicotine de niet-rokers in de buurt kan bereiken en leren de risico’s te beoordelen.
In deze oefening beslissen leerlingen of ze het eens zijn met het verbod op fracken. Ze passen hierbij hun kennis van de eigenschappen van gesteente toe om te beslissen of de stoffen door het fracken in het water kunnen komen en leren ze hun meningen te rechtvaardigen.
Temperatuur stijging: Twee graden
In deze oefening passen leerlingen hun kennis van klimaatverandering toe in een nieuwe context.
In deze oefening beslissen de studenten of ze het dagelijks vitamine D-supplement nodig hebben, op basis van hun dieet en blootstelling aan zonlicht.
In deze oefening zullen de leerlingen een toekomstige (fictieve) beperking op hun elektriciteitsgebruik in huis overwegen.
Zou een oud virus het menselijk ras kunnen vernietigen? In deze oefening leren studenten hoe ze bronnen kunnen onderzoeken om feiten uit de wetenschap te onderscheiden van fictie.
In deze oefening zullen leerlingen het bewijs voor de oorzakelijke verbanden tussen suikerconsumptie, obesitas en ziekte gebruiken om de voor- en tegenargumenten af te wegen betreffende het verbod op de verkoop van suikerhoudende dranken aan kinderen onder de 18 jaar.
In deze oefening gaan leerlingen aan de slag als onderzoekers voor een tv-programma en bereiden ze een rapportage voor over de bewering dat zonnebanken huidkanker veroorzaken.
De leerlingen hebben een keuze: een elektrische auto kopen, een waterstofauto kopen, of een auto die rijdt op biodiesel. Wat is het beste? Leerlingen overwegen de opties en kiezen een winnaar.
In deze oefening passen leerlingen hun kennis van bestuiving toe om te bespreken waarom de opbrengsten van cacao afnemen.
Leerlingen gebruiken hun kennis van chemische reacties om de verbrandingsproducten van een dieselmotor te voorspellen. Vervolgens ontwikkelen ze hun communicatievaardigheden, door middel van een korte video waarmee zij autokopers overtuigen geen dieselauto’s te kopen.
In deze oefening zullen leerlingen een menukaart voor de schoolkantine maken, die naast gebruikelijke gerechten ook smakelijke opties met insecten bevat. Kunnen ze overtuigende communicatie en hun kennis van natuurlijke bronnen gebruiken om leerlingen te laten kiezen voor insect alternatieven?
Werken aan digitale geletterdheid met historische bronnen – PLG TranskribusDigitale geletterdheid is tegenwoordig een van de basisvaardigheden in het curriculum. Het gebruik van AI en machine learning neemt snel toe, maar veel docenten vragen zich nog af hoe ze deze technologieën concreet kunnen inzetten in hun eigen vaklessen. Hoewel de meeste leraren, en leerlingen, bekend zijn met het genereren van teksten via LLM-programma’s als ChatGPT en Copilot, zijn de mogelijkheden van LLM-programma’s voor het toegankelijk maken van historische bronnen minder bekend. Dankzij Handwritten Text Recognition (HTR) is dat nu veel beter mogelijk. Eén van de meest gebruiksvriendelijke platforms die het onderwijs en onderzoek toegang biedt tot deze technologie is Transkribus.
Transkribus wordt in het voortgezet onderwijs nog nauwelijks ingezet. Met dit project willen we de kennis en ervaring die aan de Universiteit Leiden is opgedaan met Transkribus vertalen naar leermateriaal dat geschikt is voor middelbare scholen en vrij beschikbaar stellen als open leermateriaal. In de te ontwikkelen lessen maken de leerlingen niet alleen kennis met authentieke historische bronnen, maar krijgen ze eveneens een laagdrempelige introductie in de werking van machine learning. Op die manier leren zij bewuster en kritischer omgaan met deze technologie.
In dit project werkt het ICLON samen met docenten en onderzoekers van de Faculteit Geesteswetenschappen, de Universitaire Bibliotheken Leiden en Erfgoed Leiden.* In een professionele leergemeenschap van vier bijeenkomsten word je meegenomen in de achtergrond van AI en Large Language Modellen en ga je zelf aan de slag met Transkribus en authentieke bronnen en geschriften uit de collecties van de Universitaire Bibliotheken Leiden en Erfgoed Leiden.
Ben je docent in het voortgezet onderwijs en lijkt het je interessant om in je onderwijs te werken met authentieke historische bronnen of je te verdiepen in de mogelijkheden van AI en machine learning voor historisch onderzoek, dan is deze PLG interessant voor jou.
Wil je meedenken en mee-ontwerpen aan deze nieuwe lessen, dan nodigen we je van harte uit om je aan te melden. Er geldt een maximum van 20 deelnemers.
* Met bijdragen van Alma Kuijpers (ICLON), Nick Tomberge (ICLON), Bram Caers (FGW), Peter Verhaar (UB) en Susan Suèr (Erfgoed Leiden).
Datum, Tijd & Locatie
maandag 19 januari 2026, 14.15-17.00 uur
Universiteitsbibliotheek
Vossius-zaal (2e verdieping),
Witte Singel 27
Leiden
De volgende drie bijeenkomsten vinden ook plaats op een maandagmiddag en worden in overleg met de deelnemers ingepland. Deze zullen plaats vinden in de periode tussen februari en mei 2026.
Hi-tech & Science On Tour
Breng 25 september een bezoek aan de Leidse Instrumentenmakers School tijdens de eerste van vijf bijeenkomsten Hi-Tech & Science On Tour.
Geef jij een bètavak in het voortgezet onderwijs of les in techniek op de basisschool? Dan moet je weten dat quantumtechnologie binnen high tech een ontwikkeling die niet te missen is. Hi-tech verandert de wereld en quantum is nu al onderdeel van ons dagelijks leven! Graag laten we zien welke beroepsperspectieven er zijn binnen de hi-tech sector in de regio en welke impact quantumtechnologie heeft op banen van morgen.
Als docent/TOA/leerkracht heb je ongetwijfeld vragen over hoe je hier iets mee kunt in je lessen zonder dat het veel extra tijd en inzet kost en wel aantrekkelijk is voor leerlingen. Ook daar gaan we graag op in. We laten zien welk aanbod verschillende onderwijsaanbieders in de regio – mbo, hbo en wo – voor jouw doelgroep (po en vo) hebben. Met deze informatie kun je jouw lessen aanvullen en verrijken, ook kun je leerlingen beter informeren over de vaardigheden die ze nodig hebben kunnen ontwikkelen.
Achtergronden, inspiratie en antwoorden krijg je tijdens vijf bijeenkomsten op locatie van de onderwijspartners binnen het Talent & Learning Centre Leiden/Delft van de Quantum Delta NL, in samenwerking met de regionale schoolnetwerken. Het is ook dé gelegenheid om aan te geven wat jij en je school écht nodig hebben om leerlingen voor te bereiden op een toekomst in hi-tech en science.. Wil je dat we ons studenten Q-team naar je school sturen om te ondersteunen, of lespakketten maken, of nog iets heel anders? Deel het tijdens een van de sessies dit schooljaar.
Quantum Delta NL
QuantumDelta NL is een landelijke samenwerking op het gebied van quantumtechnologie. De hubs van Quantum Delta NL zijn toonaangevende centra in Delft, Eindhoven, Leiden, Twente en Amsterdam. Ze vormen een netwerk waar onderwijs, onderzoek en innovatie op het gebied van quantumtechnologie samenkomen. In Zuid-Holland werken TU Delft, De Haagse Hogeschool, Universiteit Leiden en Leidse Instrumentenmakers School samen op het gebied van educatie en talentontwikkeling.
Waarom naar Hi-tech & science on Tour
– Kennismaken met de beginselen van quantumtechnologie in een professionele omgeving
– Kennismaken met praktische toepassingen van hi-tech & science in het mbo, hbo en wo (bezoek aan opleidingen, scholierenlabs en educatieve labs) Dus ook voor TOA’s!
– Delen van voorbeelden van werkvormen/modules/lessen om quantumtechnologie te integreren in je vak.
De bijeenkomsten zijn van 16.00 uur tot 20.00 uur, inclusief diner.
Globaal programma 25 september:
• 16.00 uur – welkom namens de LIS, introductie rol binnen Quantum Delta
• 16.15 uur – kennismaken met lokale quantum, hi-tech & science educatie initiatieven
• 17.15 uur – rondleiding LIS
• 17.45 uur – netwerkbuffet
• 18.15 uur – workshops/presentaties voor verdieping
• 19.15 uur – centraal ophalen informatie
• 19.30 uur – afsluiten
Locatie: Leidse Instrumentenmakers School, Einsteinweg 61, 2333 CC, Leiden
Op 25 september combineren we deze bijeenkomst met het eerste Bètacoördinatorenoverleg voor Bètacoördinatoren
Data en locaties bijeenkomsten Hi-tech & Science On Tour schooljaar 2025/2026
Aanmelding is steeds per bijeenkomst. Deelname is gratis, incl. diner.
| Donderdag 25 september | Leidse Instrumentenmakers School |
| Maandag 3 november | Universiteit leiden |
| Woensdag 28 januari | De Haagse Hogeschool locatie Delft |
| Woensdag 25 maart | TU Delft |
| Donderdag 25 juni | vo-school, locatie nader bekend |
Ontwerp zelf effectief lessen met AI
Met aansluitend het Bètacoördinatorenoverleg
Krijg inzicht in de mogelijkheden van AI in het onderwijs en ga zelf aan de slag met praktische tools om zelf lessen te ontwerpen. Je krijgt als docent een stappenplan en praktische handvatten om AI-tools vooral ook veilig, effectief en duurzaam in te zetten.
Workshop effectief lessen ontwerpen met AI – Bart Giethoorn (Natuurkunde docent en oprichter Alfie)
In deze workshop leer je hoe je met AI betere en afwisselender lessen kan maken en geven. Hiervoor kijken we niet alleen naar de beste AI-gereedschappen, maar ook naar de didactiek die hierdoor mogelijk wordt gemaakt. We kijken zowel naar algemene tools (zoals ChatGPT) als naar gereedschappen die specifiek voor het onderwijs zijn gemaakt (zoals openalfie.nl). Een interactieve workshop met veel praktische werkvormen!
Programma
15:45 – 16:00 uur inloop
16:00 – 16:15 uur welkom en inleiding generatieve AI
16:15 – 17:45 uur workshop effectief lessen ontwerpen met AI
17:45 – 18:30 uur buffet voor alle docenten
18:30 – 19:00 uur rondleiding Stanislas
19:00 – 20:00 uur Bètacoördinatoren overleg voor betacoördinatoren
Locatie: Stanislas vmbo mavo Delft, Krakeelpolder 1