Van gelijkheid tot natuurkundige principes – ideeën om alfa-, gamma- en bètalessen te verrijken.

Deze speciale ONZ-bijeenkomst is in samenwerking met de opleiding Italiaans en vindt plaats in Den Haag. Een exclusieve bijeenkomst waar we samen gaan onderzoeken hoe de Olympische Winterspelen kunnen dienen als inspirerende bron voor het onderwijs. Van natuurkundige principes en maatschappelijke vraagstukken tot culturele verhalen, taal en actuele discussies. Je krijgt concrete ideeën om de Winterspelen in jouw alfa-, gamma- en bètalessen te verwerken.

DOEL & RESULTAAT

Keynote 1

Lezing door Prof. dr. Gijsbert Oonk; Buiten Spel: Hoe uitgesloten atleten de Olympische idealen heruitvonden

In zijn lezing neemt hij je mee in een prikkelende, vaak verzwegen geschiedenis: “Meer dan een eeuw lang weerspiegelden de Spelen niet alleen het ideaal van internationale eenheid, maar ook de diepste scheidslijnen in de maatschappij. Vrouwen, arbeiders en mensen van kleur werden van deelname uitgesloten, maar zij waren het die uiteindelijk de Spelen opnieuw vormgaven.”

Zijn bijdrage biedt krachtige aanknopingspunten voor lessen over burgerschap, diversiteit, taal en macht, geschiedenis en maatschappijleer.

Keynote 2

Sport & Techniek- TU Delft

Welke technische uitdagingen zien we nu eigenlijk terug bij de sporten van de Olympische spelen?

Workshopsessies

Hoe vertalen we de inzichten uit de keynotes naar concreet inzetbare lesideeën.

Na het diner zijn er verschillende werksessies in vakgroepen (alfa-gamma en bèta) om ideeën uit te wisselen, te verdiepen en direct toepasbare lesideeën te ontwikkelen. Hier zullen we kort ingaan op een aantal mededeling vanuit het alfa- gammacoördinatoren overleg, maar ons vooral richten op de les van morgen.

Voor bèta docenten is er een verdiepende workshop die wordt gegeven door Gina van der Werf founder Prodaptive, die zelf een zitsnowboard heeft ontwikkeld voor paralympic sporters en student Iza van der Kamp die voor Bibian Mentel foundation een feedback systeem heeft ontwikkeld voor mensen die snowboarden met een prothese. En we hebben aansluitend lesmateriaal voor in de klas.

Wat kun je verder verwachten?

• Inspirerende sessies over gelijke kansen, natuurkundige principes en de Olympische waarden en taal rondom de Winterspelen.
• Praktische ideeën om de actualiteit in jouw lessen te verweven voor alfa, gamma en bèta.
• Gezamenlijke werksessies in vakgroepen (alfa-gamma en bèta) om uit te wisselen, te verdiepen en direct toepasbare lesideeën te ontwikkelen.
• Een authentiek Italiaans diner dat deze avond een extra glans geeft. Dé kans om te netwerken met collega-docenten.

Programma

15.30 – 16.00 uur    Inloop

16.00 – 16.30 uur    Opening

16.30 – 17.15 uur    Gijsbert Oonk (Erasmus Universiteit): (On)gelijkheid en de Olympische Spelen

17.15 – 18.00 uur    Sport en Techniek: TU Delft

18.00 – 19.00 uur     Italiaans diner!

19.00 – 20.15 uur    Workshop Alfa, Gamma of Bèta: De Spelen in mijn les

20.15 – 20.30 uur    Afsluiting

DATUM, TIJD & LOCATIE

Donderdag 5 februari

Van 16:00 tot 20:30 uur

Den Haag

AANMELDEN

De nominatieperiode voor de Alternatieve-Leeslijst-Awards 2025 zit erop en tijdens deze feestelijke ceremonie worden de winnaars bekendgemaakt. Manon Uphoff, gastschrijver van de Universiteit Leiden, zal de prijzen uitreiken! Ook presenteren de Boekendokters van het Segbroek College hun uitgebreide mix van leesactiviteiten om iedereen aan het lezen te krijgen!’

De afgelopen weken kon iedereen een boek aandragen dat volgens hem of haar absoluut op een alternatieve leeslijst thuishoort. Dat leverde een prachtige lijst van inzendingen op. De jury zal uit alle inzendingen de winnaars kiezen. De awards worden toegekend in vier categorieën: scholier, student, docenten andere leesfanaat. Daarnaast maakt iedereen die een boek nomineerde kans op de speciale meedoen-is-belangrijker-dan-winnen-prijs.

Kom erbij, vier mee en ontdek welke boeken straks niet mogen ontbreken op de alternatieve leeslijst!

DATUM, TIJD EN LOCATIE

Dinsdag 18 november 2025

Inloop: vanaf 15.45 uur

Uitreiking: 16.00-17.00 uur

Borrel met taart: 17.00-17.30 uur

Locatie: Universiteitsbibliotheek Leiden, Kartini Auditorium, Witte Singel 27

Heb jij een boek gelezen dat iedereen zou moeten lezen? Nomineer het voor de Alternatieve-Leeslijst-Awards 2025 en maak kans op een van de felbegeerde awards en een boekenbon t.w.v. €50!

Spelregels

• Kies je favoriete boek, in een (school)taal naar keuze (vertaald mag ook).
• Vul in waarom iedereen dit boek zou moeten lezen (max. 50 woorden).
• Nomineer vóór 1 november 2025.
• Meerdere boeken nomineren mag.
• Iedereen kan nomineren!

Een jury kiest uit alle inzendingen de winnaars. De meest pakkende en nieuwsgierig makende inzendingen worden beloond. Er zijn awards en boekenbonnen voor de volgende categorieën: scholier, student, docent, andere leesfanaat. Daarnaast maken alle inzenders kans op een ‘meedoen-is-belangrijker-dan-winnen’-prijs (boekenbon t.w.v. €25) via loting.

Uitreiking

De awards en prijzen worden uitgereikt tijdens een feestelijke ceremonie op dinsdag 18 november door Manon Uphoff, gastschrijver van de Universiteit Leiden. Ook presenteren de Boekendokters van het Segbroek College hun uitgebreide mix van leesactiviteiten om iedereen aan het lezen te krijgen!

Inloop: vanaf 15.45 uur

Uitreiking: 16.00-17.00 uur

Borrel met taart: 17.00-17.30 uur

Locatie: Universiteitsbibliotheek Leiden, Kartini Auditorium, Witte Singel 27

NOMINEER

Met veel trots kijken we alweer terug op het ONZ Jaarsymposium van 9 mei, dat ditmaal in het teken stond van Het Onderwijs in de Maatschappij van Nu! Graag nemen we jullie mee langs de hoogtepunten van deze interessante dag.

Nadira Saab, hoogleraar Onderwijswetenschappen aan de Universiteit Leiden, heeft in haar openingslezing een uiteenzetting gegeven over hoe de voortdurende ontwikkeling van technologie grote veranderingen in het onderwijs teweegbrengt, en hoe je als leraar na kan denken over het gebruik van nieuwe technologie in de klas. Zij beschreef hoe digitale middelen op verschillende manieren zinvol ingezet kunnen worden: bestaande taken vereenvoudigen en vervangen, of juist de mogelijkheid bieden tot voorheen onmogelijke lesvormen.

Lettie Dorst, docent Taalkunde aan de Universiteit Leiden, heeft in haar werkgroep op dit thema voortgeborduurd, in het bijzonder met betrekking tot kunstmatige intelligentie en large language learning models als ChatGPT en DeepSeek. De techniek als drijfveer van verandering was ook terug te vinden in de werkgroep van Mart Mojet, docent Natuur, Leven en Technologie in Sneek en doctoraal onderzoeker in Leiden. In een zonnig lokaal op de eerste verdieping van het Pieter de la Court gebouw konden deelnemers kort ontsnappen aan het drukkende lenteweer en zich dankzij het gebruik van VR-brillen eventjes wanen in de zwaartekrachtloze cabines van het International Space Station, of in de steriele operatiekamer van een hartchirurg. 

Toch is het niet alleen onze veranderende verhouding tot de techniek die het moderne klaslokaal kenmerkt; ook kwesties van sociale aard eisen steeds meer de aandacht van de leraar op. In de werkgroepen van Maxine Herinx, projectleider bij TerInfo aan de Universiteit Utrecht, en Geerte Savenije, docent Gedragswetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam, is gepoogd perspectief te bieden op het bespreken van lastige onderwerpen in klassikaal verband. Zo levert TerInfo concrete handvatten en methoden om gebeurtenissen als de oorlogen in Gaza en Oekraïne toch in de klas bespreekbaar te maken, en heeft men in de werkgroep van Geerte nagedacht over de epistemologische grondvesten van het onbegrip tussen leerling en leraar en tussen leerlingen onderling.

Hoewel de huidige maatschappelijke omstandigheden de leraar dus voor veel uitdagingen stellen, blijkt uit de werkgroep Hoopvol klimaatonderwijs van Michiel van Dam en Mandy van Valkenburg dat er nog voldoende ruimte is voor daadkracht en optimisme. Ook Joe Binetti van de Erasmus Universiteit Rotterdam, liet met zijn afsluitende lezing zien dat we als leraren in staat zijn tot het nemen van een beautiful risk: studenten en leerlingen meer eigen verantwoordelijkheid geven. 

We willen alle sprekers en werkgroepleiders nogmaals hartelijk bedanken, en kijken nu al uit naar het volgende jaarsymposium!

Van 30 juni t/m 4 juli 2025 vindt in Leiden de internationale GIREP-EPEC conferentie plaats onder het thema “Transforming Physics Learning via Research & Practice”. Deze toonaangevende conferentie wordt georganiseerd door GIREP, in samenwerking met het Leiden Institute of Physics (LION) en het ICLON van de Universiteit Leiden.

Gedurende vijf inspirerende dagen kun je deelnemen aan plenaire lezingen, parallelsessies, workshops, symposia en postersessies. Daarnaast zijn er sociale evenementen gepland om te netwerken én volop te genieten van alles wat Leiden en Nederland te bieden hebben.

Mis deze unieke kans niet om ideeën en ervaringen uit te wisselen met collega’s van over de hele wereld en samen te werken aan de toekomst van het natuurkundeonderwijs!

Schrijf je in via deze link.

P.S. Docenten van scholen die aangesloten zijn bij ONZ ontvangen korting op de inschrijfkosten.

Vanaf november vorig jaar zijn twaalf enthousiaste onderwijsprofessionals aangesloten bij de professionele leergemeenschap Kracht uit Diversiteit. In een half jaar onderzoeken zij, samen met begeleiders Saro Lozano Parra en Nika Hendriksen, hoe verschillen in de klas en op school ingezet kunnen worden in waardevolle leermomenten, en brengen zij dit in praktijk.

Een mooi voorbeeld van zo’n ontwikkelde praktijk werd afgelopen bijeenkomst al gedeeld:

Deelnemers Annemarie van Dal – van der Lee en Jantien Petersen, beiden werkzaam op de Bossche Vakschool & ISK, organiseerden een culturele markt. Hier kregen leerlingen de kans om op creatieve wijze aan hun buurt, ouders en school te laten zien welke aspecten van hun culturele achtergrond zij met trots meebrengen. Een mooi evenement waar het belang van diversiteit op lokaal niveau positief werd uitgedragen. DTV heeft een verslag van de middag gemaakt, dat je hier kunt bekijken: https://dtvnieuws.nl/nieuws/artikel/inkijkje-bij-de-nieuwe-locatie-van-de-internationale-schakelklas-ik-moest-met-gebaren-praten

Uitreiking Alternatieve-Leeslijst-Awards 2024

Op dinsdag 18 februari werden voor de derde keer de Alternatieve-Leeslijst-Awards uitgereikt. Tijdens de feestelijke uitreiking in de Universiteitsbibliotheek Leiden kwamen scholieren, studenten, docenten en andere leesfanaten samen om hun liefde voor lezen te vieren. Onder het genot van koffie, thee en taart nam gastschrijver Ronald Giphart de aanwezigen mee in een inspirerend gesprek over hun favoriete boeken en de (verbeeldings)kracht van literatuur.

De nominaties

Tijdens de nominatieperiode, die liep van 1 november 2024 tot en met 31 januari 2025, konden lezers hun favoriete boek aanprijzen door de volgende zin af te maken: Iedereen zou dit boek moeten lezen, omdat… (of in het Engels: Everyone should read this book, because…)

Uit maar liefst 42 inzendingen stelde de jury per categorie (scholier, student, docent en andere leesfanaat) een shortlist samen van de meest enthousiasmerende en nieuwsgierig makende pitches. De jury bestond uit Petra Boudewijn (vaksteunpunt Nederlands), Marion Elenbaas (vaksteunpunt Moderne Vreemde Talen), Winnie Hofmeester (Teacher-in-Residence Nederlands UL), Tommy van Avermaete (vakreferent UB Leiden) en Semmy Claassen (winnaar editie 2023).

En de winnaars zijn…

Tijdens de feestelijke uitreiking mochten de volgende winnaars een award en prijs (een boekenbon ter waarde van 50 euro) in ontvangst nemen:

In de categorie ‘scholier’: Fiyinfoluwa Ogundipe met haar pitch voor Laura Nowlin, If only I had told her(2024).

Everyone should read this book, because… it shows the true complexity behind teenage love, the miscommunication and misunderstandings, fear, emotion and so much more elements. The multiple points (especially that of the lead male) of view also adds depth to this story.

Juryoordeel: Deze pitch raakt aan universele thema’s als miscommunicatie, misverstanden en jeugdliefde en maakt dat je dit boek zo snel mogelijk wilt lezen.

In de categorie ‘student’: Lucas Verkerk met zijn pitch voor Rob van Essen, Ik kom hier nog op terug (2023).

Iedereen zou dit boek moeten lezen, omdat… het boek onwaarschijnlijk goed in elkaar zit. Het hele boek lang blijft het spannend door de wirwar van draadjes waarvan je bang bent dat ze nooit meer bij elkaar zullen komen, totdat alles op het eind samenkomt in een ongekende apotheose waarin je als lezer verbluft achterblijft. Alles blijkt uiteindelijk te kloppen, zonder dat het hele verhaal is dichtgetimmerd, waardoor je ook na het lezen in de ban blijft van het verhaal. ‘Ik kom hier nog op terug’ is geschreven op een manier dat een wereld met tijdreizen vanzelfsprekend en logisch lijkt en de grappige manier van schrijven doet geenszins af aan de manier waarop de lezer aan het denken wordt gezet en wordt aangemoedigd te reflecteren op de eigen gemaakte keuzes. Het boek is een meesterwerk waarvan ik zou willen dat ik hem nogmaals voor het eerst zou kunnen lezen.

Juryoordeel: In deze pitch wordt de spanning ook opgebouwd tot een ongekende apotheose. Dit geeft ontzettend veel leeszin.

In de categorie ‘docent’: Eline Faes met haar pitch voor Nicolette Polek, Bitter Water Opera (2024).

Iedereen zou dit boek moeten lezen, omdat…. Bitter Water Opera een prachtige novelle is die in 122 pagina’s een sfeer creëert die je bijblijft, je laat verwonderen, die je niet los kan laten, waar je meer over wilt weten. In de zinnen treffen woorden elkaar die elkaar nog niet zo vaak zijn tegenkomen. Een verrassend debuut!

Juryoordeel: De pitch is met een zin als ‘in de zinnen treffen woorden elkaar die elkaar nog niet zo vaak zijn tegengekomen’ naast poëtisch ook nieuwsgierig makend.

In de categorie ‘andere leesfanaat’: Britt Wijnker met haar pitch voor Han Kang, Human Acts (2014).

Iedereen zou dit boek moeten lezen, omdat…. het heel mooi de impact van een gewelddadige militaire reactie op een demonstratie van verschillende kanten laat zien. Het beschrijft hoe dit ene moment hele levens verandert.

Juryoordeel: De pitch maakt benieuwd naar hoe grote gebeurtenissen van invloed zijn op individuele levens en iedereen persoonlijk kunnen raken.

Daarnaast won scholier Gabriel Cancinos de ‘meedoen-is-belangrijker-dan-winnen’-prijs (een boekenbon ter waarde van 25 euro) die onder de aanwezige inzenders werd verloot.

Welk boek moet er volgens jou op ieders leeslijst?

De volgende editie van de Alternatieve-Leeslijst-Awards zal plaatsvinden in het school-/collegejaar 2025-26. Houd de websites en mailings van de Universiteit Leiden en het Onderwijsnetwerk Zuid-Holland in de gaten voor meer informatie.

De Alternatieve-Leeslijst-Awards zijn een initiatief van de vaksteunpunten Nederlands en Moderne Vreemde Talen van de Universiteit Leiden i.s.m. het Onderwijsnetwerk Zuid-Holland (ONZ) en bedoeld om in tijden van leescrisis en teruglopende leesvaardigheid leesplezier te bevorderen. 

Op donderdag 30 januari zijn ongeveer 100 leerlingen en 20 docenten van scholen uit het hele land afgereisd naar Utrecht om deel te nemen aan de Leerlingendag Duik in de Oudheid: Gender en Etniciteit.

Een diverse groep van sprekers, waaronder universitair docenten, onderzoekers, promovendi en een verteller, namen de deelnemers mee in de wereld van Griekenland en Rome, en in identiteit, seksualiteit en genderkwesties zoals die zich in de oudheid voordeden. Zo bleek uit de lezing van Martijn Icks dat wereldstad Rome tijdens haar hoogtepunt door dichters en zangers werd geprezen om haar bruisende, multiculturele voorkomen; maar was deze multiculturaliteit een doel op zich, of een middel om de macht van de keizer en zijn legioenen te verheerlijken? En de verschillende mythes over Hermaphroditus, Tiresias en Caeneus, die, zoals Paul Groos levendig wist te vertellen, allemaal wegens verschillende redenen van geslacht veranderen: zijn dit voorlopers van de transgendergemeenschap, of moeten we hun verhalen door een andere lens beschouwen? In diverse werkgroepen werd een vergelijkbare onderzoekende blik geworpen op de gedichten van de Latijnse Sulpicia, op homoseksualiteit in het klassieke Griekenland, op de enigmatische figuur van de Syrische koningin Zenobia, op de tatoeage en de veelzijdige betekenis daarvan in de oudheid, op sport- en badhuizen (gymnasia) in Romeins Egypte, en op het blijvend belang van Latijnse teksten als cultureel bindmiddel door de eeuwen heen.

De leerlingen hebben dan ook niet alleen kennisgemaakt met een rijke wereld van denkbeelden, maar ook met de problemen en uitdagingen van wetenschappelijk onderzoek naar een lang vervlogen tijd. Een traktatie tussendoor en een wedstrijd ‘Ontwerp een Wapenschild’, waarvoor prachtige inzendingen werden ingediend, die de deelnemers tijdens de dag uittekenden, gaven de dag een extra levendig en feestelijk tintje.

Dank aan AlfaGammapartners, ONZ, U-Talent, Scholierennetwerk RUG, Ex Oriente Lux, VCN, Oikos, RMO Leiden, Stichting Zenobia en alle sprekers en workshopgevers voor het mogelijk maken van deze bijzondere dag!

Heb je ideeën voor de praktische organisatie, thema, programma of sprekers voor een volgende editie? Neem contact op met Renée Müskens via klassieketalen@alfagammapartners.nl.

Kom naar de uitreiking van de Alternatieve-Leeslijst-Awards!

Iedereen zou dit boek moeten lezen, omdat…

Heb jij een boek genomineerd of ben je nieuwsgierig naar inspirerende leestips? Kom dan naar de feestelijke uitreiking van de Alternatieve-Leeslijst-Awards!

De winnaars in de categorieën scholier, student, docent en andere leesfanaat, gekozen door een enthousiaste jury, krijgen hun award en prijs (een boekenbon t.w.v. €50) uit handen van Ronald Giphart, gastschrijver aan de Universiteit Leiden. En er is koffie, thee en taart!

Daarnaast is er een kleine leesexpositie van genomineerde boeken en maken alle inzenders kans op een ‘meedoen-is-belangrijker-dan-winnen’-prijs (een boekenbon t.w.v. €25 die tijdens de uitreiking zal worden verloot).

Wanneer?

Dinsdag 18 februari 2025, 16:00-17:00 (inloop vanaf 15:30).

Waar?

In de Vossiuszaal van de Universiteitsbibliotheek Leiden (Witte Singel 27, 2311 BG Leiden).

De Alternatieve-Leeslijst-Awards zijn een initiatief van de vaksteunpunten Nederlands en Moderne Vreemde Talen van de Universiteit Leiden i.s.m. het Onderwijsnetwerk Zuid-Holland (ONZ) en bedoeld om in tijden van leescrisis en teruglopende leesvaardigheid leesplezier te bevorderen. 

Join us for the awards ceremony of the Alternative-Reading-List Awards!

Everyone should read this book, because…

Did you nominate a book or are you looking for some inspiring reading suggestions? Join us for the awards ceremony of the Alternative-Reading-List Awards!

The awards and prizes (a €50 book voucher), in the categories pupil, student, teacher, other book fanatic, will be presented to the winners by Ronald Giphart, guest writer at Leiden University. And there will be coffee, tea and cake!

There will also be a book exhibit of nominated books and a prize draw for all entries: one entry will be drawn at random and will receive a participating-is-more-important-than-winning €25 book voucher.

When?

Tuesday 18 February 2025, 16:00-17:00 (walk-in from 15:30).

Where?

Leiden University Library, Vossius room (Witte Singel 27, 2311 BG Leiden).

Dinsdag 21 januari verzamelden ruim 40 natuurkundedocenten uit het vo zich weer in het Gorlaeus Gebouw op het Leiden Bio Science Park. Driemaal per jaar organiseert Contact.vwo, een samenwerking tussen onderzoeksinstituten LION en Sterrewacht, deze netwerkbijeenkomsten om het docentschap te vieren. Het doel is vooral om te verbinden; met collegadocenten, met onderzoekers van de instituten en met de universiteit Leiden.

De bijeenkomst werd afgetrapt door Universitair Docent Sjoert van Velzen, werkzaam als onderzoeker bij de Sterrewacht. Hij vertelde over zwarte gaten; hoe deze ontstaan en hoe deze van elkaar verschillen. Ook zogenaamde spaghettisterren en neutrino’s kwamen aan bod. De lezing gaf een beeld van fenomenen in het heelal waar we al iets van begrijpen, maar gaf ook een goed beeld van de grote nog onopgeloste vraagstukken van dit moment.

Vervolgens werden alle docenten en sprekers uitgenodigd voor een goede maaltijd om bij te praten en om vervolgens weer genoeg energie te hebben voor de kleinere onderwerpen  die hierna in de collegezaal besproken werden.

Om weer even op te warmen demonstreerden Henk en Lianne een proefje over onderdruk met snoepspekjes en een spuit. Met de spuit als vacuümpomp werden de spekjes vele malen groter zodra de lucht werd onttrokken. Snoep in de klas is natuurlijk altijd een goed idee.

Professor Ad Maas, conservator van het Rijksmuseum Boerhaave, kreeg daarna het podium. Hij nam ons mee terug in de tijd, naar de periode dat ook Albert Einstein een liefde voor onze stad ontwikkelde. Een periode waarin Einstein onder andere met Hendrik Antoon Lorentz en met Heike Kamerlingh Onnes in aanraking kwam en via brieven ideeën met elkaar uitwisselde. De recentelijk ontdekte brieven in de collectie van het museum vormen het tastbare bewijs van hun samenwerking.

Lodewijk Koopman presenteerde een NLT-module “Quantum Ready” voor 4 en 5 havo die in ontwikkeling is in Delft.

Peter Batenburg bracht een nieuw programma mee over ruimtevaart, met als doel ruimtevaart te integreren als interdisciplinair space onderwijs voor studenten van alle opleidingen.

Het was weer een fijne en interessante avond waarin we weer veel van elkaar hebben geleerd. Aangeboden en mogelijk gemaakt door het LION en de Sterrewacht en georganiseerd door Lianne van der Meer van Contact.vwo. Meer informatie over Contact.vwo of aanmelden voor het netwerk kan door te mailen naar meer@physics.leidenuniv.nl.