Masterclass voor docenten vergroot draagvlak voor energietransitie in het voortgezet onderwijs

Voor docenten is het vaak lastig om leerlingen een goed overzicht te geven van de gevolgen van klimaatverandering. Energietransitie is een van de onderwerpen op het voortgezet onderwijs  dat geen duidelijke plaats heeft binnen het curriculum. Tijdens de masterclass innovaties energietransitie van het Onderwijsnetwerk Zuid-Holland / Bètasteunpunt Zuid-Holland wilden we daar handvatten voor bieden. Docenten uit het voortgezet onderwijs konden op 14 november in één middag- en avond kennis maken met innovaties en initiatieven op het gebied van energietransitie die op de TU Delft Campus. Paulien Herder trapte af namens TU Delft en Roby van Praag gaf een inleiding over de energie innovaties die getest worden op The Green Village. Er op volgde een inspiratietour op The Green Village, fieldlab voor duurzame innovatie in de stedelijke omgeving. Daarna konden deelnemers kiezen uit drie workshops (ENERGE project, energielekken opsporen met een warmtecamera en Darel Education).

 

Lessen verduurzaming schoolgebouwen

Schoolgebouwen zijn over het algemeen niet energiezuinig. Hoe kunnen we deze renoveren? In 2019 startte het Europese samenwerkingsproject ENERGE (ENergizing Education to Reduce Greenhouse Emission). Hoofdonderzoeker is Natalia Romero Herrera van TU Delft.  “Om schoolgebouwen in het voortgezet onderwijs te kunnen verduurzamen, moeten ze worden verbouwd. Iets dat naar verwachting niet zal gebeuren in de komende 10-20 jaar, vanwege het gebrek aan middelen en ondersteuning.” Natalia: “Dat is precies de periode waarin dit project impact wil maken. Door alle mensen van de school (scholieren, docenten en administratief personeel) erbij te betrekken, zullen we samen met hen een goedkoop technisch platform ontwerpen om de schoolgemeenschap bewust te maken van en gevoelig te maken voor hun technische en sociale context rond energie. Zo kan de school een plan voor energiebesparing ontwikkelen.

 

 

Warmtecamera spoort energielekken op

Nico Persoon, practor Energietransitie bij ROC Mondriaan, gaf een workshop over energielekken opsporen met een warmtecamera. Met een warmtecamera in de hand leerden deelnemers hoe potentiele energielekken op te sporen en te duiden. Zo bleek in het lokaal waar de workshop gehouden werd, de verwarming niet waterzijdig ingeregeld.

 

Energietransitie in de klas met Darel Education

Darel Education gaf een voorproefje van masterclass Energietransitie die zij voor het voortgezet onderwijs kunnen verzorgen. Hier krijgen kleine groepjes leerlingen in één dag een overzicht van uitdagingen, dilemma’s en mogelijke oplossingen.

De deelnemende docenten raakten geïnspireerd om het geleerde in de praktijk te brengen op hun school en met hun leerlingen. “Ik denk aan een bespaarchallenge! Welk team bespaart het meeste energie?”

 

Learning Community The Green Village TU Delft

De Learning Community van The Green Village wil leren, werken, innoveren verbinden. En daarmee de huidige en toekomstige beroepsbevolking trainen en inspireren. We hebben het lerend vermogen van iedereen nodig om de uitdagingen van de toekomst aan te gaan. De learning community werkt samen met de partners van Energy Switch Zuid-Holland. Op deze manier kan The Green Village haar kennis delen met bedrijven, overheden, kennisinstellingen; en zo ook met het voortgezet onderwijs. Samen met het Betasteunpunt Zuid-Holland/Onderwijsnetwerk Zuid-Holland wordt een vervolgtraject ingezet.

Debat en Wetenschap in de klas

Hoe brengen we het maatschappelijk en wetenschappelijk debat dichter bij elkaar?

Een belangrijk onderdeel van goed burgerschapsonderwijs is om leerlingen kritisch na te laten denken over maatschappelijke vraagstukken. Met het project ‘Debat & wetenschap in de klas’ oefenen leerlingen verschillende vaardigheden en leren zij meer over de wetenschap en welke ethische vraagstukken dit kan opleveren. Je kan met jouw school meedoen aan dit project. Je krijgt dan een workshop in de klas en doet mee aan de Leidse Wetenschap en Debatdag op 19 april 2023.

 

Het ‘geloof’ in de wetenschap lijkt de afgelopen jaren steeds minder te worden. Op 7 november is zelfs een meldpunt geopend waar wetenschappers bedreiging en haatberichten kunnen rapporteren. Fake news is aan de orde van de dag, mede doordat sociale media als Twitter, Facebook en Instagram vaker als legitieme bronnen worden beschouwd. Met dit project willen we debat in het onderwijs aanmoedigen en leerlingen van verschillende disciplines laten nadenken over ethische vraagstukken die spelen binnen de wetenschap. We richten ons komend jaar op het onderwerp DNA waarbinnen veel nieuwe ontwikkelingen en mogelijkheden zijn gekomen. Hierbij liggen ook een aantal ethische vraagstukken ten grondslag van hoe wij als samenleving met deze nieuwe technologieën om willen gaan.

 

Deelnemende scholen

We willen met een aantal klassen van scholen uit de regio Leiden en Den Haag dit project starten. Leerlingen 4/5 havo en 4/5 vwo van verschillende vakgebieden (bèta, taal en maatschappij) kunnen meedoen aan het project. Ook voor docenten is er een speciale training en er wordt lesmateriaal ontwikkeld om te gebruiken in de klas.

 

Deelnemende scholen krijgen komend schooljaar:

Voor deelname betaalt de school per klas of groep €500 voor alle bovengenoemde activiteiten.

 

 

Interesse?

Mocht je nieuwsgierig zijn geworden en mee willen doen aan het project maak dan graag jouw interesse (vrijblijvend) aan ons kenbaar. Dat kan je doen door dit formulier in te vullen. Wij zullen op een later moment contact opnemen om de verdere details door te nemen. Je kan ons ook een berichtje sturen via LinkedIn of onz@iclon.leidenuniv.nl. Het project is in eerste instantie bedoeld voor scholen uit de regio Leiden en Den Haag.

Terugblik TechYourFuture Minisymposium Robotica

In samenwerking met Hogeschool Windesheim TechYourFuture organiseerden we op 28 september 2022 een minisymposium Robotica voor het primair- en voortgezet onderwijs op de campus van de TU Delft.

 

Deel 1  Robotica, onderzoeksresultaten en maatschappelijke toepassingen

Chris Verhoeven, associate professor TU Delft Robotics Institute nam ons mee op ontdekkingstocht over robotica in de maatschappij en de definitie van wat een robot nou eigenlijk is, en kwam tot de conclusie dat robots erg op dieren lijken. Daarna presenteerde Hanno van Keulen het TechYourFuture onderzoek Robowijs waarin is onderzocht hoe de sociale en technische vaardigheden van kinderen (9-13 jaar) met een stoornis in het autismespectrum bevorderd kunnen worden. Dit deden ze door middel van het programmeren van een robot (Lego Mindstorms) om boodschappen te doen in een supermarkt, gesimuleerd door zelf een plattegrond te tekenen en daarin enkele ‘challenges’ te tackelen. Een van de conclusies van dit onderzoek is dat robot-opdrachten langere communicatiecirkels veroorzaken en dat kinderen door te werken met de robots meer interactie hebben met elkaar. Meer informatie over het onderzoek kun je hier lezen. Tenslotte gaf Rianne van den Berghe een toelichting over haar onderzoek met de voorleesrobot die een boek kan voorlezen in verschillende talen. 

 

Deel 2 Rondleiding en workshops

In het tweede deel van de middag verzorgde directeur Michael van der Meer een rondleiding door het Science Centre

In het tweede deel van de middag verzorgde directeur Michael van der Meer een rondleiding door het TU Delft Science Centre en demonstreerden de workshophouders verschillende robots en de toepassingen daarvan voor het onderwijs. Zo demonstreerde Martin Klomp van het Robotics Institute TU Delft de zelf ontworpen modulaire onderwijsrobot Mirte; presenteerden docenten van het Leo Kanner College het vakoverstijgende project “simulatie van een verkeersplein” die zij met behulp van programmatuur en ondersteuning van https://education.ti.com/nl hebben ingericht. Met de workshop Minecraft kon je in een eigen wereld programmeren.

 

Het plenaire deel van de bijeenkomst is hier online terug te zien.

De presentaties en foto’s kun je via deze link bekijken.

 

Wil je meer weten of in contact komen met de sprekers? Stuur je vraag naar onz@tudelft.nl

Digitaal informatieboek met kennis en tools over onderwijs en veiligheid voor jongeren

Hoe werkt motivatie in de hersenen? Hoe kunnen we pestprogramma’s verbeteren? En waarom zijn sommige jongeren meer gevoelig voor probleemgedrag dan anderen? Het digitale informatieboek van NeurolabNL bevat kennis en tools uit recent hersen- en gedragsonderzoek naar onderwerpen als motivatie om te leren, pesten en jeugdcriminaliteit. Op deze manier biedt het boek handvaten voor professionals die met jongeren werken, zoals docenten, mentoren, jongerenwerkers en behandelaars.

 

Onderzoek naar het jongerenbrein

De tips, tools en laatste kennis in dit boek komen voort uit vier jaar onderzoek in een team van meer dan 50 multidisciplinaire wetenschappers en praktijkpartners. Middels het NeurolabNL Startimpuls programma, gefinancierd via het Nationale Wetenschapsagenda programma van NWO, werken zij aan ‘Onderwijs en veiligheid voor jongeren’. In het programma staan praktische toepassingen van hersen- en gedragsonderzoek centraal.

 

Jongeren motiveren en pesten aanpakken

De hoofdstukken van het digitale informatieboek zijn ingedeeld per thema: ‘Motivatie‘, ‘Sociale buitensluiting‘, ‘Antisociaal gedrag‘, ‘Draagbare technologie‘, en ‘Samenwerking met de praktijk’, waarin de bevindingen op een toegankelijke manier zijn samengevat.

 

Ook staan bij elke bevinding links naar meer achtergrondinformatie in de vorm van blogs, filmpjes, en wetenschappelijke artikelen, of bijvoorbeeld online educatieve modules. Zo is er een tool ontwikkeld waarmee docenten hun eigen didactische aanpak op het gebied van motivatie kunnen beoordelen en verbeteren. Ook krijgen docenten praktische adviezen om pesten in de klas te bespreken aan de hand van onderzoek naar sociale informatieverwerking.

 

Het digitale informatieboek is hier gratis te downloaden als PDF. Daarnaast kunt u hier de animatievideo van NWO vinden, waarin de vier onderzoeksthema’s kort worden samengevat.

 

Impact meten

Wilt u helpen om de impact van de kennisverspreiding van het NeurolabNL team te verbeteren? Door deze 1-minuut durende vragenlijst in te vullen draagt u bij aan het onderzoek en helpt u mee een brug te slaan tussen wetenschap en praktijk.

 

 

Alternatieve-leeslijst-awards 2022: winnende pitch en top 20 alternatieve boeken

Afgelopen schooljaar organiseerde Onderwijsnetwerk Zuid-Holland (als onderdeel van het ICLON) en de faculteit Geesteswetenschappen de alternatieve-leeslijst-awards. Deze award is door het Onderwijsnetwerk Zuid-Holland en de Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit Leiden in het leven geroepen om boeken onder de aandacht te brengen die scholieren kunnen enthousiasmeren voor literatuur. Leerlingen, docenten, studenten en andere boekenliefhebbers uit het mbo, voortgezet en hoger onderwijs konden hun favoriete boek nomineren. Er waren geen restricties aan het nomineren van een boek en in iedere taal kon een boek genomineerd worden. Naast het nomineren van een boek kon je ook een pitch opnemen om zo een award in de wacht te kunnen slepen. Hieronder lees je meer over de winnaar en de top 20 alternatieve boeken voor op de leeslijst!

 

Goran Bouaziz winnaar Alternatieve Leeslijst Award

Goran Bouaziz, student Nederlandse Taal en Cultuur aan de Universiteit Leiden, is de winnaar van de Alternatieve Leeslijst Award. Bouaziz maakte de winnende pitch, waarin hij Het mysterie van de Mondscheinsonate van Willy Corsari op zeer overtuigende en enthousiaste wijze aanprijst. Mede-organisator van de Alternatieve Leeslijst Award Esther Op de Beek heeft hem de prijs, in de vorm van een boekenbon en oorkonde, uitgereikt. Bekijk hier de winnende pitch van Goran Bouaziz over Het mysterie van de Mondscheinsonate.

 

Hieronder vind je de top 20 aan genomineerde boeken van de alternatieve-leeslijst. Van de top 10 van genomineerde boeken is een poster gemaakt, die hier is te downloaden.

 

De top 20 van de Alternatieve Leeslijst (op alfabetische volgorde):

Hanna Bervoets – Alles wat er was (Nederlandstalig)

Laurent Binet – HhhH (Franstalig, meerdere vertalingen)

Stefan Brijs – De Engelenmaker (Nederlandstalig)

Charles Bukowski – Postkantoor (Nederlandstalig, vertaling uit het Engels)

Paulo Coelho – De Alchemist (Nederlandstalig, vertaling uit het Portugees)

Willy Corsari – Het mysterie van de Mondscheinsonate (Nederlandstalig)

Adeline Dieudonné – La vraie vie (Franstalig)

Wilma Geldof – Elke dag een druppel gif (Nederlandstalig)

Bernadette Heiligers – Schutkleur (Nederlandstalig)

Wolfgang Herrndorf – Tschik (Duitstalig)

Roxane van Iperen – ’t Hooge Nest (Nederlandstalig)

Arthur Japin – Een schitterend gebrek (Nederlandstalig)

Thomasz Jedriwski – Zwemmen in het donker (Nederlandstalig, vertaling uit het Pools

Charles Lewinsky – Terugkeer ongewenst (Nederlandstalig, vertaling uit het Duits)

Cixin Liu – Het Drielichamenprobleem (Nederlandstalig, vertaling uit het Chinees)

Joseph Oubelkas – 400 brieven aan mijn moeder (Nederlandstalig)

Christopher Paolini – Eragon (Engelstalig)

Matt Ruff – Lovecraft Country (Engelstalig)

Dimitri Verhulst – De helaasheid der dingen (Nederlandstalig/Vlaams)

Hanya Yanagihara – A Little Life (Engelstalig)

Hannover Messe Challenge 2022 helaas geannuleerd

Vanwege de onzekere ontwikkelingen rondom corona zal de Hannover Messe Challenge dit schooljaar niet door gaan. Het ‘grootste schooluitje van Nederland’ zou weer plaatsvinden in april maar blijkt nu toch lastig te organiseren, mede doordat er rekening gehouden moet worden met zowel regelgeving in Nederland als Duitsland. De projectgroep gaat de komende tijd op zoek naar een eventueel alternatief op het event.

 

Voor actuele informatie kijk op de website van de Hannover Messe Challenge.

Nomineer jouw favoriete boek voor de alternatieve-leeslijst-awards (ALA’s)!

Lezen is belangrijk. Het zorgt voor een betere woordenschat, taalvaardigheid en het prikkelt je fantasie. Lezen zorgt voor een betere slaap, een beter zelfbeeld en minder stress. Toch doen we het te weinig en zeker onze jongeren. Boeken als Het gouden ei, David Copperfield en Madame Bovary zitten diep in ons literaire DNA maar spreken de meeste jongeren niet aan. Gelukkig zijn er meer dan genoeg andere boeken die dat wel doen. Daarom organiseren Onderwijsnetwerk Zuid-Holland en de faculteit Geesteswetenschappen dit jaar de alternatieve-leeslijst-awards!

 

Publieksprijs en juryprijs

Je kan voor deze awards Nederlandse, Engelse, Franse en Duitse boeken nomineren maar ook voor andere niet-Europese talen. Zowel leerlingen, docenten als studenten kunnen een boek nomineren! Er zullen per schooltaal twee awards worden uitgereikt. De publieksprijs gaat naar het boek dat de meeste stemmen heeft gekregen. De juryprijs zal uitgereikt worden door een deskundige jury: zij beoordeelt niet het beste boek maar de beste pitch. Dus vind jij dat jouw boek écht moet winnen, neem dan een korte pitch op van maximaal 1 minuut waarin jij aangeeft waarom dit boek zo goed is en op de leeslijst thuishoort.

 

Nomineren en pitchen

Heb jij een boek gelezen waarvan je vindt dat iedereen het zou moeten lezen? Nomineer deze dan voor de alternatieve-leeslijst-awards! Via dit formulier kan je makkelijk aangeven om welk boek het gaat en waarom jij dit boek iedereen aanraadt. Als je ook mee wilt doen aan de juryprijs neem dan een korte pitch op van maximaal een minuut en verstuur deze naar onz@iclon.leidenuniv.nl of plaats het filmpje op de LinkedInpagina van Onderwijsnetwerk Zuid-Holland. Er zijn geen restricties aan deze alternatieve leeslijst dus ook vertalingen mogen worden ingezonden. Universitair docent Esther Op de Beek legt in het onderstaande filmpje uit hoe je dat kan doen!

 

 

Stuur jouw nominatie of pitch tot uiterlijk 1 december door.

Het ONZ jaaroverzicht: activiteitenverslag schooljaar 2020/2021

Onderwijsnetwerk Zuid-Holland kijkt terug op weer een bijzonder en digitaal schooljaar. In ons activiteitenverslag lees je alles over ons netwerk en de activiteiten die wij samen met onze partners organiseerden. Zo vonden er afgelopen schooljaar 75 activiteiten plaats voor docenten en partners. 651 docenten meldden zich aan voor een of meerdere activiteiten van Onderwijsnetwerk Zuid-Holland. En naast onze 4 hogescholen en 3 universiteiten waren er 61 vo-scholen partner van ons netwerk.

 

Leerlingen bedenken technisch-innovatieve ideeën tijdens de Hannover Messe Challenge Online

Een app die inzicht geeft in de houdbaarheidsdatum van de inhoud van je koelkast en een toothpaste bar om 104 miljoen lege tandpastatubes mee te voorkomen. Twee van de vijf winnaars van de Hannover Messe Challenge waarbij leerlingen met technische en creatieve oplossing kwamen. De acht universiteiten en veertien hogescholen van de regionale VO-HO netwerken organiseerden de Challenge voor de vijfde keer. Dit jaar was het evenement in verband met corona voor het eerst volledig online. Met maar liefst 200 havo en vwo leerlingen uit heel Nederland, verdeeld in 47 teams was het event een groot succes.

 

Tijdens de Hannover Messe Challenge gingen scholieren in twee dagen aan de slag om een creatieve en technisch-innovatieve oplossing te bedenken voor een van de vijf uitdagende challenges. De challenges waren echte vraagstukken van bedrijven en onderwijsinstellingen uit het hele land. Van de 44 ingezonden eindproducten, heeft de jury uiteindelijk van elke challenge een winnaar gekozen. Alle eindproducten en de winnaars zijn terug te lezen op de website: https://www.utwente.nl/hannover-messe-challenge/editie-2021/

Koningin Máxima geïnteresseerd in project PAL als onderdeel van ‘StudentinzetopSchool’

Studenten die meedoen aan StudentinzetopSchool helpen scholieren en doen tegelijkertijd zelf waardevolle onderwijservaring op. Project PAL van het ICLON en ONZ is onderdeel van dit online platform. In een online werkbezoek op 13 april ging koningin Máxima in gesprek met scholieren, studenten en onderwijsmedewerkers. Ze sprak ook met Leidse deelnemers. ‘Lesgeven is prachtig maar ook complex.’

 

Een digitale bijeenkomst is voor velen de alledaagse realiteit maar die wordt wel weer bijzonder als je vanuit je studentenkamer of schoolbieb praat met koningin Máxima, die inbelt vanuit haar rijk gedecoreerde werkkamer in het paleis. Studenten van diverse universiteiten vertelden over hun ervaringen in het onderwijs en leerlingen legden uit hoe dat bevalt. Máxima maakte duidelijk dat zij, ook als moeder van drie kinderen met grotendeels thuisonderwijs, het grote belang ziet van deze extra ondersteuning. Want het valt niet mee om je kind met bijvoorbeeld natuurkunde te helpen als je zelf geen bèta bent, zo kon de koningin zich voorstellen.

 

Leerachterstand door thuisonderwijs

Veel scholieren hebben door het thuisonderwijs een forse achterstand opgelopen en dat probleem is extra nijpend voor examenleerlingen, vertelde Ralph Meulenbroeks. Hij is een van de initiatiefnemers van het landelijke platform StudentinzetopSchool dat bemiddelt tussen vraag van scholen en aanbod van studenten. Inmiddels hebben ruim duizend studenten van acht universiteiten en hogescholen zich aangemeld. Achtenveertig scholen vragen om hulp en dit aantal zal waarschijnlijk snel toenemen. Meulenbroeks: ‘Dit is een noodsituatie en met de inzet van studenten willen we de negatieve gevolgen van de coronamaatregelen beperken.’ Er waren al diverse kleinschalige initiatieven, maar het platform verbindt al die projecten nu met elkaar en zorgt voor een nieuwe impuls.

 

Meer individuele aandacht

Onze leerlingen zijn enthousiast, aldus Katrien van de Gevel, rector van het Dalton in Den Haag. Op haar school werkt onder andere de Leidse bestuurskundestudent Sem Grootscholten. Hij geeft ondersteuningslessen in economie en natuurkunde en verzorgt bijlessen aan kleine groepjes. Indira Korver is een van zijn 4-havo-leerlingen. ‘Het gaat een stuk beter nu ik meer individuele aandacht krijg’, zei Indira. ‘Want in de klas moet een docent vaak zijn aandacht zien te verdelen over minstens vijfentwintig leerlingen.’ Sems methode – leerlingen eerst laten discussiëren over de mogelijke oplossingen – slaat aan. Sem: ‘Ik probeer ze elkaars leraar te laten zijn. Want je snapt het pas goed als je het kunt uitleggen.’

 

Onderwijscursus door het ICLON

Elke deelnemende universiteit verzorgt een spoedcursus onderwijs voor de eigen studenten voordat ze aan de slag gaan. In Leiden wordt deze gegeven door het ICLON, het onderwijsexpertisecentrum van de universiteit. Arthur Pormes van het ICLON vertelde hoe studenten in korte tijd leren om leerlingen te begeleiden. ‘Lesgeven is prachtig maar ook complex. Met behulp van gefilmde lessituaties krijgen studenten praktische adviezen. Ze leren als een arts een diagnose te stellen. Wat snapt een leerling niet? En dan is het belangrijk om niet meteen het antwoord te geven maar eerst tegenvragen te stellen zodat de leerlingen zelf het inzicht ontwikkelen.’

 

Aansluiten bij belevingswereld jongeren

De koningin was benieuwd waarom de studenten zich hadden aangemeld als bijlesdocent. Sem: ‘Dit leek me een uitgelezen kans om scholieren te helpen en tegelijkertijd leer ik zelf ook heel veel van deze onderwijservaring. Bijvoorbeeld hoe het is om voor een hele klas te staan: alle leerlingen moeten het begrijpen maar je moet ook tempo houden.’

Leerlingen motiveren is een grote uitdaging, vooral in coronatijden, zo bleek uit de gesprekken. Studenten kunnen vaak makkelijker de juiste snaar raken omdat ze beter de belevingswereld van jongeren snappen, aldus Marjolein Gelauff, projectleider van de Universiteit Utrecht. ‘Hierdoor kunnen ze leerlingen echt inspireren: vakken die ze eerst moeilijk vonden, beginnen ze nu juist leuk te vinden.’ Dalton-rector Katrien van de Gevel beaamde dat en bekijkt nog of ze in meer klassen studenten gaat inzetten.

 

Terugkeren als zij-instromer

Máxima wilde ook weten wat de ambitie is van StudentinzetopSchool op de langere termijn. Meulenbroeks benadrukte dat het platform ook in post-coronatijden nodig zal zijn om meer studenten te interesseren voor het onderwijs en zo het lerarentekort tegen te gaan. De koningin vroeg tot slot of de deelnemende studenten verder willen in het onderwijs. Sem verklaarde wel een tijd in het onderwijs te willen werken, maar wil op dit moment nog niet meteen de lerarenopleiding doen na zijn afstuderen. De koningin wist nog wel een mooie tussenoplossing voor de ambitieuze student: hij kan altijd nog docent worden als zij-instromer.

 

Tekst: Linda van Putten
Bannerfoto: Martin Helleman