Aanmelden is niet meer mogelijk

Al lijkt het Reactor Instituut op het eerste gezicht heel natuurkundig, ook scheikunde en biologie zullen ruim aan bod komen. Bij de bereiding van de verschillende isotopen worden de bekende (middelbare school) scheidingsmethodes nog steeds veel gebruikt. Isotopen worden ook veel gebruikt in onderzoek naar chemische evenwichten en analyse methoden. De toepassingen van isotopen liggen vaak in de geneeskunde en ook biologisch onderzoek. Kortom een bezoek aan het reactorinstituut is voor alle natuurwetenschappelijke vakken interessant.

De komende jaren groeit de behoefte aan nucleaire kennis en toepassingen explosief – van medische isotopen voor kankerbehandelingen tot innovatieve oplossingen voor duurzame energie en nieuwe materialen. Naar verwachting gaat het aantal vacatures in het nucleaire domein de komende jaren en decennia explosief stijgen. Jongeren van nu zijn dus hard nodig om die schone en gezonde toekomst werkelijkheid te maken.

Op 25 februari 2026 nodigt het TU Delft Reactor Institute je uit voor een unieke middag en avond vol inspiratie en concrete handvatten. Je ontdekt hoe nucleaire technologie werkt en krijgt ideeën om het onderwerp levend te maken in jouw natuurkunde-, scheikunde- of wiskundelessen. Na afloop ga je samen met het Expertisepunt Loopbaanoriëntatie aan de slag om het geleerde direct te vertalen naar je eigen vak.

Programma (max. 35 deelnemers)

• 14:45 – 15:00 –  inloop Reactor Instituut (ID document verplicht)
• 15.00 – 15.30 – Welkom en presentatie over nucleaire toepassingen door Bertie van der Heijdt, programmamanager Nucleair Academie
• 15.30 – 15.45 – Robin de Kruijff, Assistent Professor TU Delft; Assistent Professor TU Delft RID en universitair docent Chemische Technologie en Toegepaste Natuurkunde; gebruik van nucliden in medische toepassingen
• 15.45 – 16.25 – Rondleiding in 2 groepen: Experimentenhal (natuurkundedocenten en TOA’s) & Radiochemische labs (scheikunde- en biologie docenten en TOA’s)
• 16.25 – 16.45 – Anna Verdouw, recent afgestudeerd en werkzaam bij RID laat voorbeelden van lesmodules zien zoals ook de VR les die ontwikkeld is voor in de klas
• 17.00 – 17.15 – Verplaatsing naar dinerlocatie (TNW 58 aan de overkant)
• 17.30 – 18.30 – Diner
• 18.30 – 20.00 – Inspiratiesessie voor een directe vertaling naar je klas met Annet Hermans en Marijke Barnhoorn van Expertisepunt Loopbaanoriëntatie

Waarom je dit niet wilt missen:

• Unieke kans om een werkende onderzoeksreactor te zien
• Toegang tot actuele onderzoeksresultaten en toepassingen in energie, materialen en gezondheid
• Directe koppeling met loopbaanoriëntatie voor jouw leerlingen

Let op! beperkt aantal plekken beschikbaar 

Deze bijeenkomst is volgeboekt. Aanmelden is helaas niet meer mogelijk.

Omgaan met klimaatverandering is één van de grootste uitdagingen van onze tijd. Het is een complex vraagstuk dat niet alleen raakt aan wetenschap en onderzoek, maar ook economische en maatschappelijke aspecten kent. Echt vakoverstijgend dus. Maar in het publieke debat lopen feiten, meningen en emoties vaak door elkaar heen. Dat maakt het lastig om een helder en wetenschappelijk onderbouwd beeld te vormen, ook voor leerlingen.

Op 18 november organiseert TU Delft een inspirerende bijeenkomst over klimaatverandering. Dagvoorzitter Rolf Hut, docent en uitvinder leidt het programma, waarin vier wetenschappers korte lezingen geven over onderwerpen als klimaatonderzoek, klimaatbeleid, demonstratierecht, nepnieuws en klimaatadaptatie. Ook ga je in gesprek met collega’s over hoe je deze thema’s zelf behandelt op school. Dat kan zijn bij de Betavakken, maar liefst vakoverstijgend met vakken als bijvoorbeeld economie, maatschappijleer en Nederlands. Welke kansen zie je om met het thema klimaat bij te dragen aan het burgerschapsonderwijs?

De bijeenkomst heeft een beta-wetenschappelijke invalshoek maar is geschikt voor een breed publiek. Naast docenten scheikunde en natuurkunde verwelkomen we dus ook graag docenten O&O, NLT, maatschappijleer, economie enzovoorts. Ook zeer geschikt voor schoolleiders. Het klimaat staat centraal!

Je krijgt handvatten om:

• Feiten en meningen in het debat te onderscheiden
• Wetenschappelijke kennis toegankelijk te maken voor leerlingen
• Het gesprek over klimaat op wetenschappelijke basis te voeren in de klas

Sprekers deze avond zijn:

Prof. Marjolijn Haasnoot
Marjolein Haasnoot is hoogleraar Klimaatadaptatie in delta’s en kustgebieden aan de Universiteit Utrecht. Ze is daarnaast verbonden aan kennisinstituut, Deltares en bovendien lid van de Wetenschappelijke KlimaatRaad van Nederland. Vanuit haar expertise vertaalt zij de uitkomst van klimaatmodellen naar toekomstige impact voor een delta zoals Nederland.

Prof. Sander Otte
Sander Otte is hoogleraar atomaire quantumtechnologie aan de TU Delft. Hij is dus geen klimaatwetenschapper. Toch ziet hij een rol in het klimaatdebat voor de wetenschap en het belang van wetenschappelijke geletterdheid.

Ir. Bob Kreiken
Bob Kreiken onderzoekt bij de faculteit Technology, Policy & Management van de TU Delft de verdeling van genetische biodiversiteit. Niet alleen op het land, maar ook in de oceanen. Daarbij spelen zaken als ethiek, internationale betrekkingen en data een belangrijke rol.

Dr. René van de Velde
René van der Velde onderzoekt klimaatadaptie bij de faculteit Landscape Architecture and Urban Forestry. Hij zoekt creatieve oplossingen om met behulp van bomen en groen de stad leefbaar te houden en zogenaamde urban heat islands te voorkomen.

Tijdstip: 16:00 – 20:00 uur (incl maaltijd)

Locatie: TU Delft campus Echo (gebouw 29)

Breng 25 september een bezoek aan de Leidse Instrumentenmakers School tijdens de eerste van vijf bijeenkomsten Hi-Tech & Science On Tour.

Geef jij een bètavak in het voortgezet onderwijs of les in techniek op de basisschool? Dan moet je weten dat quantumtechnologie binnen high tech een ontwikkeling die niet te missen is. Hi-tech verandert de wereld en quantum is nu al onderdeel van ons dagelijks leven! Graag laten we zien welke beroepsperspectieven er zijn binnen de hi-tech sector in de regio en welke impact quantumtechnologie heeft op banen van morgen.

Als docent/TOA/leerkracht heb je ongetwijfeld vragen over hoe je hier iets mee kunt in je lessen zonder dat het veel extra tijd en inzet kost en wel aantrekkelijk is voor leerlingen. Ook daar gaan we graag op in. We laten zien welk aanbod verschillende onderwijsaanbieders in de regio – mbo, hbo en wo – voor jouw doelgroep (po en vo) hebben. Met deze informatie kun je jouw lessen aanvullen en verrijken, ook kun je leerlingen beter informeren over de vaardigheden die ze nodig hebben kunnen ontwikkelen.

Achtergronden, inspiratie en antwoorden krijg je tijdens vijf bijeenkomsten op locatie van de onderwijspartners binnen het Talent & Learning Centre Leiden/Delft van de Quantum Delta NL, in samenwerking met de regionale schoolnetwerken. Het is ook dé gelegenheid om aan te geven wat jij en je school écht nodig hebben om leerlingen voor te bereiden op een toekomst in hi-tech en science.. Wil je dat we ons studenten Q-team naar je school sturen om te ondersteunen, of lespakketten maken, of nog iets heel anders? Deel het tijdens een van de sessies dit schooljaar.

Quantum Delta NL
QuantumDelta NL is een landelijke samenwerking op het gebied van quantumtechnologie. De hubs van Quantum Delta NL zijn toonaangevende centra in Delft, Eindhoven, Leiden, Twente en Amsterdam. Ze vormen een netwerk waar onderwijs, onderzoek en innovatie op het gebied van quantumtechnologie samenkomen. In Zuid-Holland werken TU Delft, De Haagse Hogeschool, Universiteit Leiden en Leidse Instrumentenmakers School samen op het gebied van educatie en talentontwikkeling.

Waarom naar Hi-tech & science on Tour
– Kennismaken met de beginselen van quantumtechnologie in een professionele omgeving
– Kennismaken met praktische toepassingen van hi-tech & science in het mbo, hbo en wo (bezoek aan opleidingen, scholierenlabs en educatieve labs) Dus ook voor TOA’s!
– Delen van voorbeelden van werkvormen/modules/lessen om quantumtechnologie te integreren in je vak.

De bijeenkomsten zijn van 16.00 uur tot 20.00 uur, inclusief diner.

Globaal programma 25 september:
• 16.00 uur – welkom namens de LIS, introductie rol binnen Quantum Delta
• 16.15 uur – kennismaken met lokale quantum, hi-tech & science  educatie initiatieven
• 17.15 uur – rondleiding LIS
• 17.45 uur – netwerkbuffet
• 18.15 uur – workshops/presentaties voor verdieping
• 19.15 uur – centraal ophalen informatie
• 19.30 uur – afsluiten

Locatie: Leidse Instrumentenmakers School, Einsteinweg 61, 2333 CC, Leiden

Op 25 september combineren we deze bijeenkomst met het eerste Bètacoördinatorenoverleg voor Bètacoördinatoren

Data en locaties bijeenkomsten Hi-tech & Science On Tour schooljaar 2025/2026

Aanmelding is steeds per bijeenkomst. Deelname is gratis, incl. diner.

trends en ontwikkelingen in de Bètavakken

De aansluiting tussen het voortgezet- en hoger onderwijs is immer een punt van aandacht en is altijd geholpen met wederzijdse kennis en begrip van het onderwijs en de uitdagingen in beide sectoren. Daarom organiseert het Bètasteunpunt een aansluitbijeenkomst waar zowel het hoger onderwijs en het voortgezet onderwijs vertegenwoordigd zijn.

Er zijn bijdragen van:

• De Stichting Leerplanontwikkeling (SLO) over trends en ontwikkelingen in de natuurwetenschappelijke vakken en wiskunde in het voortgezet onderwijs.
• De Hogeschool Rotterdam over hun aansluiting met het voortgezet onderwijs in de volle breedte
• De Technische Universiteit Delft met data over de effecten van corona en over de bachelor Molecular Science & Technology over hun matchingsprogramma.

Let op de aankondigingen voor de exacte inhoud van de verschillende bijdragen. Het doel is een informatieve bijeenkomst aan te bieden voor docenten en medewerkers uit zowel het VO als HO. Daarnaast zeker ruimte om met elkaar in gesprek te gaan.

Datum: 8 mei 16 – 20:00 uur

Locatie: TU Delft Campus Teaching Academie (gebouw 32)

Met aansluitend het Bètacoördinatorenoverleg

Krijg inzicht in de mogelijkheden van AI in het onderwijs en ga zelf aan de slag met praktische tools om zelf lessen te ontwerpen. Je krijgt als docent een stappenplan en praktische handvatten om AI-tools vooral ook veilig, effectief en duurzaam in te zetten.

Workshop effectief lessen ontwerpen met AI – Bart Giethoorn (Natuurkunde docent en oprichter Alfie)
In deze workshop leer je hoe je met AI betere en afwisselender lessen kan maken en geven. Hiervoor kijken we niet alleen naar de beste AI-gereedschappen, maar ook naar de didactiek die hierdoor mogelijk wordt gemaakt. We kijken zowel naar algemene tools (zoals ChatGPT) als naar gereedschappen die specifiek voor het onderwijs zijn gemaakt (zoals openalfie.nl). Een interactieve workshop met veel praktische werkvormen!

Programma
15:45 – 16:00 uur inloop
16:00 – 16:15 uur welkom en inleiding generatieve AI
16:15 – 17:45 uur workshop effectief lessen ontwerpen met AI
17:45 – 18:30 uur buffet voor alle docenten

18:30 – 19:00 uur rondleiding Stanislas

19:00 – 20:00 uur Bètacoördinatoren overleg voor betacoördinatoren

Locatie: Stanislas vmbo mavo Delft, Krakeelpolder 1

LOB in de nieuwe examenprogramma’s
In de nieuwe concept examenprogramma’s voor havo en vwo staat het onderdeel oriëntatie op studie en beroep. Dit onderdeel geeft ruimte om oriëntatie loopbaan en beroep (LOB) vast te leggen in een PTA. Daarmee wordt de rol van vakdocenten groter, want juist zij kunnen nu de verbinding leggen tussen de vakinhoud en mogelijke beroepsrichtingen. In de keynote komen de thema’s landbouw en water samen in een toekomstvisie voor Nederland. Tijdens de werksessie komen de mogelijkheden voor loopbaanontwikkeling in de vakken natuurkunde, wiskunde, techniek, scheikunde en nlt aanbod. We delen good practices en geven concrete voorbeelden van de integratie van LOB in de lespraktijk en PTA. Ook is er ruimte om, onder begeleiding van het Expertisepunt LOB, te werken aan direct toepasbare lesideeën.

Schoon water en voedselproductie zijn belangrijke thema’s in de nieuwe (concept)examenprogramma’s van Biologie, Scheikunde en NLT. Ook zijn schoon water en voedselproductie opgenomen in de Sustainable Development Goals van de UN. Dit geeft aan dat zowel in het onderwijs, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties hier belangrijke uitdagingen liggen. Deze bijeenkomst heeft als doel om vertegenwoordigers uit de drie bovengenoemde sectoren elkaar te laten ontmoeten, kennis te delen en elkaar te inspireren rondom het thema Samenwerken aan duurzaam wateronderwijs van de toekomst.

Meer info en aanmelden

Locatie, Datum en tijd:

Donderdag 10 april: 16 – 20 uur (inclusief maaltijd)

Arcadia Chrysanten, Burgemeester van Doornlaan 7 De Lier

In samenwerking met Biotech Training Facility

Schrijf je in met korting!

In samenwerking met Onderwijs Netwerk Zuid-Holland biedt Biotech Training Facility nu een selectie van trainingen aan voor TOA’s en docenten scheikunde en biologie in het voortgezet onderwijs. Deze trainingen zijn gericht op het versterken van praktijkvaardigheden en het uitbreiden van vakkennis, met een breed aanbod aan praktische workshops en nascholing over uiteenlopende onderwerpen.

Schrijf je in via de speciale link bij de training en vermeld dat je via ONZ komt. Je profiteert dan van 15% korting op de deelnamekosten! Grijp deze kans om je vakkennis en vaardigheden te verdiepen en te vernieuwen.

TOA’s en scheikundedocenten:

• Masterclass Pipetteren, 695 ex btw

https://biotechtrainingfacility.com/nl/trainingen/masterclass-pipetteren

dinsdag 11 februari 2025 of vrijdag 17 oktober 2025

In deze cursus worden alle aspecten behandeld die invloed hebben op het reproduceerbaar en accuraat pipetteren van verschillende vloeistoffen met het oog op Good Laboratory Practice(GLP) normering. Daarnaast wordt gekeken naar de werking van pipetten, het onderhoud van pipetten en de controle van het juist afgegeven volume (kalibratie). Theorie wordt afgewisseld met praktijkoefeningen in een echte laboratoriumomgeving.

• Online Cursus Lyofilisatie / Vriesdrogen (Live), 495 ex btw. Alleen op aanvraag.

https://biotechtrainingfacility.com/nl/trainingen/online-cursus-lyofilisatie-vriesdrogen-live

Deze cursus is voor iedereen die geïnteresseerd is om de technische, wetenschappelijke en regelgevende achtergrond van vriesdrogen (lyofilisatie) in een GMP-omgeving te leren kennen.

TOA’s en biologiedocenten:

• Basisprincipes van GMP, 745 euro ex btw

https://biotechtrainingfacility.com/nl/trainingen/introductie-in-gmp

vrijdag 14 maart 2025 of vrijdag 12 september

Tijdens deze cursus maak je kennis met GMP.We introduceren je in de wereld van GMP. Interactieve theorie wordt afgewisseld met workshops en we sluiten af met de beleving van GMP in de praktijk. Door te zien, horen en doen  maak je kennis met alle aspecten van het werken in GMP.  Je ervaart in levenden lijve hoe het is om in een schone omgeving te werken door je mee te nemen in onze cleanroom. Daar horen onder andere ook GMP kleedprocedures bij. Zijn kleedprocedures echt nodig? Jazeker! De mens vormt het grootste risico in de farmaceutische wereld. De uitdaging bij GMP is het beperken van dit risico. Hierbij zijn expertise, gedrag en uitvoering belangrijk. Deze aspecten lopen als een rode draad door het programma. Bovendien ga je oefenen met het invullen van een echt GMP document. Wat zijn de criteria voor een goede GMP documentatie en waarom is dit belangrijk binnen de GMP wereld? Er wordt ook ingegaan op situaties die niet volgens GMP uitgevoerd zijn. Wat kunnen de consequenties zijn? Kortom, met deze cursus ervaar je GMP op een manier die je nooit meer zal vergeten.

• Inleiding tot de biofarmaceutische productie: GMP & Biotech Bootcamp voor afgestudeerden, 250 euro ex btw. Alleen op aanvraag.

https://biotechtrainingfacility.com/nl/trainingen/inleiding-tot-de-biofarmaceutische-productie-gmp-biotech-bootcamp-voor-afgestudeerden

Je maakt kennis met de principes van Good Manufacturing Practice (GMP). Deze kennis wordt in de praktijk gebracht om een goed inzicht te krijgen in de rol en het belang van GMP.

• Online Vaccin Productie Academie – Module 1 Basisvereisten Vaccinproductie, 425 euro ex btw. Alleen op aanvraag.

https://biotechtrainingfacility.com/nl/trainingen/online-vaccin-productie-academie-module-1-basisvereisten-vaccinproductie

Deze cursus gaat in op de basisvereisten voor de productie van een vaccinproductie.

• Online Vaccin Productie Academie: Module 5 batch vrijgifte, 425 euro ex btw. Alleen op aanvraag.

https://biotechtrainingfacility.com/nl/trainingen/online-vaccin-productie-academie-module-5-batch-vrijgifte

In deze cursus leer je onder andere over de verschillende test technieken voor het testen van een geneesmiddel substantie of een eindproduct en wat er met deze technieken getest wordt.

• Online Vaccine Production Academy – Module 8 Vaccin Ontwikkeling, 425 ex btw. Alleen op aanvraag.

https://biotechtrainingfacility.com/nl/trainingen/online-vaccine-production-academy-module-8-vaccin-ontwikkeling

In deze cursus leer je onder andere wanneer de noodzaak van een vaccin ontstaat, wat de verschillende stappen die gevolgd worden tijdens het ontwikkelen van een vaccin zijn en welke studies uitgevoerd moeten worden tijdens de ontwikkeling van een vaccin.

Geef bij aanmelden door dat je via het ONZ komt, dan ontvang je 15% korting op de prijs.

Wil jij een inkijkje krijgen in de wereld van wetenschappelijke prestaties en ontdekkingen? Dan nodigen we je graag uit voor de Nobelprijs lezing 2024! Elk jaar organiseren we een lezing die inzoomt op de natuurkunde en scheikunde achter de Nobelprijzen.

Lezingen:

Machine learning met behulp van neurale netwerken door Dr. Dimitrios Zarouchas, associate professor TU Delft, faculteit Lucht- & Ruimtevaart

De Nobelprijs voor de natuurkunde is dit jaar toegekend voor onderzoek dat het fundament heeft gelegd voor machine learning met behulp van neurale netwerken. Dr. Dimitrios Zarouchas verzorgt een lezing rond dit thema. Hij is associate professor aan de TU Delft, faculteit Lucht- & Ruimtevaart. Machine learning is direct van toepassing in zijn onderzoek, onder andere naar de vermoeidheid van composietmaterialen en legeringen.

Voorspellen van eiwitstructuren met computermodellen door Nikolina Šoštarić, assistant professor TU Delft Bio-informatica and Computational Biology

De Nobelprijs voor de scheikunde is dit jaar toegekend voor onderzoek naar het voorspellen van eiwitstructuren en het ontwerpen van eiwitten met behulp van de computer. Naar aanleiding van deze prijs verzorgt Dr. Nikolina Šoštarić een lezing waarbij ze de link tussen scheikunde, biologie en computerwetenschappen in het onderzoek naar eiwitten zal belichten. Ze is assistant professor aan de TU Delft, faculteit Technische Natuurwetenschappen. Ze doet onder andere onderzoek naar de interacties tussen biomoleculen.

Programma:

Karin Koens, docent biologie, geeft deze workshop en heeft veel ervaring met het begeleiden van leerlingen bij hun PWS. Als leerlingen zelfstandig onderzoek doen en daarbij metingen uitvoeren, levert dit getallen op. Maar om die te kunnen interpreteren en een goede conclusie te trekken, is statistiek nodig. In de workshop komen drie statistische toetsen aan de orde die goed bruikbaar zijn bij het onderzoek dat leerlingen vaak doen tijdens hun biologie of scheikunde opleiding in de bovenbouw.

Een voorbeeld. Als een leerling meet dat de gemiddelde hartslag bij stress (89 bpm)  hoger is dan de gemiddelde hartslag in rust (75 bpm), is dit dan te beschouwen als een echt, significant verschil? Of is het verschil veel te klein en is het toeval? (Hoe) hang dit af van het aantal metingen?

De workshop start met een korte uitleg over het formuleren van de nulhypothese en gaat in op het begrip p-waarde en op drie typen onderzoeksvragen die vaak terug komen in leerlingonderzoek. Vervolgens analyseer je zelf de onderzoeksresultaten van een gegeven onderzoek door de p-waarde te berekenen. Daarvoor gebruik je Excel. De p-waarde bepaalt dan of de verschillen in de gemeten waarden significant zijn of niet. Als de tijd het toelaat kun je dit doen voor drie typen onderzoek, ieder gebaseerd op een ander type onderzoeksvraag. Dan heb je geoefend met drie typen statistische toetsen. De toetsen die worden besproken zijn de T-toets, de Pearson’s correlatiecoëfficiënt en de Chi-kwadraat toets.

Materiaal: theorieboekje met opdrachten wordt uitgedeeld en digitaal ter beschikking gesteld. Hierin zit ook een ‘knoppencursus’ die de leerlingen stap voor stap begeleidt bij het uitvoeren van de toets in Excel. PowerPoint wordt digitaal ter beschikking gesteld. Neem voor deze workshop een laptop met Excel mee!

DOEL & RESULTAAT

Het begrip p-waarde, de T-toets, de Pearson’s correlatiecoëfficiënt en de Chi-kwadraattoets beheers je om je leerlingen hierin te kunnen begeleiden bij hun PWS.

DATUM, TIJD & LOCATIE

Woensdag 11 oktober | 17.00 – 19.30 uur | Willem Einthovengebouw | Kolffpad 1 | 2333 BN Leiden

De wereld verandert en het onderwijs verandert met haar mee. Ook voor de taal- en zaakvakken betekent dit dat we constant in beweging zijn ons onderwijs aan te passen op hedendaagse thema’s. Mede door (nieuwe) onderwerpen zoals burgerschap en de discussie rondom een nieuw en toekomstgericht curriculum gaan we ons onderwijs anders organiseren. Tijdens dit symposium willen we mooie initiatieven en ontwikkelingen in deze vakgebieden (taal & zaakvakken) een podium bieden. In de lezingen en workshops delen we ideeën over hoe je in jouw lessen hier mee aan de slag kan.

Waarom voor de taal- en zaakvakken?

Helaas heeft het maatschappijprofiel nog vaak last van een slecht imago en kiezen ook steeds meer leerlingen voor een bètaprofiel. De groei van bèta binnen het onderwijs kent veel goede initiatieven maar heeft helaas ook gevolgen voor de andere schoolvakken. Taal- en zaakvakken blijven daarin soms achter op de grote (landelijke) ontwikkelingen van bètavakken zoals technasia, landelijke wedstrijden en nieuwe bètaschoolvakken en -lokalen. Ook in het hoger onderwijs is dit te merken: vooral de talenstudies hebben het zwaar. Leerlingen (en ouders) zijn bang met een maatschappijprofiel het minder ver te schoppen en geen goede baan te vinden. Tijd om die mindset aan te pakken, vindt Onderwijsnetwerk Zuid-Holland.

Datum & tijd: 8 april 2022, van 14:14 tot 17:30 uur

Locatie: Museum van Volkenkunde in Leiden.

Doelgroep: Docenten, schoolleiders, decanen, beleidsmakers en andere geïnteresseerden uit voortgezet en hoger onderwijs.

Programma:

13:50 – 14:10: Inloop

14:15 – 15:00: Welkom en sprekers

15:10 – 16:00: Workshopronde 1

16:05 – 16: 55: Workshopronde 2

17:00 – 17:30: Borrel

Openingsspreker Markus Davidsen: Hoe geef je een vak opnieuw vorm en wat kunnen we leren van het Deense model?

Markus Davidsen is universitair docent Godsdienstsociologie aan de Universiteit Leiden. In 2016 lanceerde hij een ‘Leidse visie voor het religieonderwijs’ en sindsdien werkt hij aan een hervorming van het vak Godsdienst/Levensbeschouwing. Met een team van vo-docenten en docentenopleiders werkt Davidsen aan een landelijk curriculum en een nieuwe vakdidactiek, en aan de Universiteit Leiden heeft hij een succesvolle tweejarige docentenopleiding opgezet. Voor dit werk ontving Davidsen in 2021 de impactprijs van de Leidse Faculteit Geesteswetenschappen. Davidsen is van origine Deens en zal ook ingaan op het Deense onderwijsmodel waarbij de taal- en zaakvakken veel sterker staan in het vo, en waar de geesteswetenschappen zich sterk profileren als docentenopleidingen.

Openingsspreker Suzanne Adema: ‘Oud is het nieuwe nieuw’

Suzanne Adema is Universitair Docent bij de faculteit Humanities en geeft daarnaast ook les in het voortgezet onderwijs. Tijdens de opening bespreekt Adema het onderzoeksproject Anchoring Innovation. In dit landelijke project wordt gesteld dat de klassieke oudheid geschikt bronmateriaal levert om meer zicht te kunnen krijgen op de menselijke aspecten van vernieuwing. Het is een historisch tijdperk waar veel bronnen over zijn verzameld, en waarin op sociaal, politiek en economisch niveau van alles gebeurde. Adema gaat in op hoe innovaties worden verankerd in wat al bekend is: ‘zitten is het nieuwe roken’, orange is the new black’ en ‘oud is het nieuwe nieuw’. Adema sluit af met ideeën hoe je hier in je eigen lespraktijk mee aan de slag kan, zowel voor de talen als zaakvakken.

Overzicht workshops

Voor de talen:

1. Poëzie als Nieuws BV: het maatschappelijk debat en de poëzieles
2. Eurydike vertelt: moderne Nederlandse en Engelse recepties als instrument voor inclusiviteit bij Latijn en Grieks
3. Taal- en cultuurbewustzijn in de vreemdetalenles (VOL)

Voor de zaakvakken:

4. Inclusief lesgeven in de geschiedenis- en maatschappijlessen
5. Fysische geografie voor de niet-bètaleerlingen
6. Leren van de bètavakken: Hoe kunnen we met onze vakken leerlingen écht raken?

Vakoverstijgend:

7. Activerende didactiek en motivatie in de taal- en zaakvakken (VOL)
8. Mijn vak saai? Hoe taal- en cultuurvakken actueel, interactief en inclusief maken? (VOL)
9. Ethische vraagstukken in de klas: Debat & DNA
10. Het gebruik van perspectiefgericht onderwijs bij de taal- en zaakvakken

Er vinden twee workshoprondes plaats. Onderaan de pagina vind je de indeling van workshops in rondes. Lees hier de beschrijving van de workshops:

1. Poëzie als Nieuws BV: het maatschappelijk debat en de poëzieles – Jeroen Dera (Literatuurcriticus en letterkundige Radboud Universiteit Nijmegen) 

Wie aan ‘poëzie’ denkt, denkt al snel aan woorden als ‘emoties’, ‘natuur’ en ‘rijm’ – associaties die ook naar voren komen uit empirisch onderzoek. Hoewel er inderdaad nogal wat gedichten bestaan die aan dit beeld van poëzie beantwoorden, is de dichtkunst vele malen diverser. Tijdens deze workshop breken we het clichébeeld van poëzie open en gaan we aan de slag met gedichten die uitdrukkelijk een maatschappelijke oriëntatie hebben. Je maakt kennis met hedendaagse dichters die schrijven over maatschappelijke kwesties in de 21e eeuw, en krijgt handvatten aangereikt om hun poëzie te implementeren in het onderwijs.

Vakken: Nederlands en maatschappij.

2. Eurydike vertelt: moderne Nederlandse en Engelse recepties als instrument voor inclusiviteit bij Latijn en Grieks – Amaranth Feuth (Faculteit Humanities, Universiteit Leiden & docent Engels en Klassieke Talen Marecollege)

De aandacht voor de Black Lives Matter-beweging en de Me-too-discussie hebben het vak van de klassieke talen onder een vergrootglas gelegd. Zijn de teksten van de Griekse en Latijnse canon niet geschreven door witte mannen? En is het gymnasium geen eliteschool voor witte kinderen? Veel classici hebben deze vragen met nuance weten te beantwoorden. We hebben in onderzoek en onderwijs tegenwoordig ook oog voor de vrouwen, kinderen, slaven en vreemdelingen uit de oudheid zelf. In deze workshop kijken we aan de hand van literaire vrouwen als van Clodia en Eurydike naar nog een andere mogelijkheid om de klassieken op school inclusiever te maken: meer aandacht in de les voor inclusieve klassieke recepties in moderne literatuur.

Vakken: Grieks, Latijn, Engels en Nederlands

3. VOL: Taal- en cultuurbewustzijn in de vreemdetalenles – Taal- en cultuurbewustzijn in de moderne vreemde talenles – Janneke Geursen (vakdidacticus ICLON, Universiteit Leiden)

Het vreemdetalenonderwijs is in beweging. Zo gaat het er in discussies rond curriculumontwikkeling over dat taalonderwijs meer is dan taalverwerving alleen. Hoe zouden we kunnen toewerken naar versterkt vreemdetalenonderwijs, waarbinnen leerlingen naast taalvaardigheden ook taal- en cultuurbewustzijn ontwikkelen?  Wat verstaan we daar eigenlijk onder? En hoe geef je dat onderwijs in de praktijk vorm?  In deze workshop formuleren we eerste antwoorden op deze vragen.

Vakken: Alle moderne vreemde talen

4. Inclusief lesgeven in de geschiedenis- en maatschappijlessen – Nika Hendriksen & Albert Logtenberg (ICLON, Universiteit Leiden)

Binnen geschiedenis en maatschappijleer passeren maatschappelijke onderwerpen die kunnen raken aan de identiteit van leerlingen vaak de revue. Denk bijvoorbeeld aan onderwerpen als religie, vrijheid van meningsuiting, genocide en het vluchtelingenvraagstuk. Dit maakt dat je je als docent maatschappijleer/geschiedenis geregeld afvraagt: hoe houd ik rekening met de diverse achtergronden van mijn leerlingen waardoor iedereen de kans krijgt om te leren? In deze workshop gaan we aan de hand van jullie eigen ervaringen, kennis en kunde kritisch kijken naar de keuzes die je maakt en je repertoire voor inclusief handelen aanpassen en verder uitbreiden. Je verlaat deze workshop met handvatten vanuit de theorie en praktijk.

Vakken: Geschiedenis en maatschappij

5. Fysische geografie voor de niet-bètaleerlingen – Marcella van Steenbergen (docent aardrijkskunde, GLOBE)

Aardrijkskunde is een uitzonderlijk vak waar de natuurwetenschap samenkomt bij de sociale wetenschappen. Toch kiezen de meeste leerlingen het vak vanuit een maatschappij-profiel. Hoe maak je de meer fysisch geografische onderwerpen toch interessant voor deze leerlingen? GLOBE biedt lesmateriaal over onze natuurlijke leefomgeving waarin veel aandacht is voor oplossingen voor milieuproblematiek. Aan de hand van dit materiaal denken we na over de aansluiting van bètaonderwerpen  voor de niet-bètaleerling.

Vak: Aardrijkskunde

6. Leren van de bètavakken: Hoe kunnen we met onze vakken leerlingen écht raken? – Iris Hermens (Kabold)

Hoe kunnen we met onze vakken jongeren raken? We zien dat de bètavakken dit steeds beter is gelukt de afgelopen 10 jaar. Wat gebeurt hier eigenlijk? Het bedrijfsleven gooit haar deuren open, organiseert wedstrijden en maakt tijd om toffe ervaringen te organiseren voor middelbare scholieren. Mede door investeringen vanuit bedrijven en de overheid wordt bètaonderwijs steeds groter dan het klaslokaal: het gaat om beleven en ontdekken wat er echt in de echte wereld speelt. En dat motiveert jongeren. In deze workshop ga je aan de slag met deze principes en pas je die toe op jouw eigen schoolvak.

Vakken: Geschiedenis, maatschappij, filosofie, levensbeschouwing en aardrijkskunde

7. VOL: Activerende didactiek en motivatie in de taal- en zaakvakken – Elselien van Tol (ICLON, Universiteit Leiden)

Activerende didactiek gaat uit van de grondgedachte dat leerstof beter beklijft als leerlingen actief betrokken zijn bij het onderwijs dat zij krijgen. Leerlingen zijn echter niet altijd zo actief bezig met de leerstof als we zouden willen. Welke didactische strategieën heb je als docent in handen om leerlingen betrokken te maken bij de lesinhoud? Hoe zorg je ervoor dat leerlingen gemotiveerd blijven en regie nemen over het eigen leerproces? Welke activerende werkvormen en hulpmiddelen kan je als docent inzetten om leeropbrengsten te vergroten? Tijdens deze workshop worden handvatten gegeven en theorie en praktische oefeningen die direct toepasbaar zijn in de praktijk en antwoord geven op bovenstaande vragen.

Voor alle schoolvakken.

8. VOL: Mijn vak saai? Hoe taal- en cultuurvakken actueel, interactief en inclusief maken? – Carmen van den Bergh (LUCAS, Universiteit Leiden)

Deze workshop richt zich tot alle docenten die hun lessen willen omtoveren tot een onvergetelijke ervaring, waarover leerlingen nog lang zullen spreken. Hoe laat jij je lesmateriaal aansluiten bij de actualiteit en bij de leefwereld van je leerlingen? Hoe zorg je ervoor dat ze allemaal gemotiveerd en geconcentreerd blijven? Hoe behandel je moeilijke thema’s en opdrachten die vaak ervaren worden als “saai”? Maak je diversiteit bespreekbaar zonder het expliciet te benoemen? In deze workshop behandelen we in het bijzonder een aantal voorbeelden voor taal, cultuur en literatuurdocenten van alle talen (ook niet-schooltalen). Na een korte introductie en showcase van een enkele hands-on opdrachten (interactieve groepsopdrachten, schrijvers interviewen, videoblogs maken, muziek en poëzie analyseren op een leuke manier, …) gaan we aan de slag met jullie concrete voorbeelden, “best practices” en vernieuwende ideeën.

Voor alle taalvakken

9. Ethische vraagstukken in de klas: Debat & DNA – Alexander Schinkel (DebatUnie) en Leonie Kaptein (DNA in beeld)

DNA wordt al snel gezien als onderdeel van de bètalessen maar is juist ook interessant voor de taal- en zaakvakken vanwege de ethische vraagstukken. In deze workshop worden de deelnemers eerst bijgepraat over de meeste recente ontwikkelingen omtrent DNA-technologieën. Vervolgens gaan ze met elkaar in debat over de vele ethische vraagstukken die deze nieuwe technologieën oproepen. Na afloop van deze workshop zijn de deelnemers op de hoogte van de laatste DNA-technologieën en weten ze hoe ze hierover met elkaar en met leerlingen kunnen debatteren.

Vakken: Nederlands, Engels, maatschappij, levensbeschouwing, geschiedenis, filosofie, bèta en burgerschap.

10. Het gebruik van perspectiefgericht onderwijs bij de taal- en zaakvakken – Eveline de Boer en Alma Kuijpers (ICLON, Universiteit Leiden)

In deze workshop willen wij laten zien hoe je met perspectiefgericht onderwijs als docent rondom het thema Australische Kunst in het museum Volkenkunde activerend onderwijs kunt ontwerpen of hoe je leerlingen zelf vragen kunt leren stellen die hen aanspreken rondom dit thema. Voor meer informatie over perspectiefgericht onderwijs kijk op onze website: https://www.universiteitleiden.nl/iclon/wetenschappelijk-onderzoek/perspectiefgericht-onderwijs

Voor alle schoolvakken

Indeling rondes:

Ronde 1:

Leren van de bètavakken: Hoe kunnen we met onze vakken leerlingen écht raken?

Activerende didactiek en motivatie in de taal- en zaakvakken (VOL)

Mijn vak saai? Hoe taal- en cultuurvakken actueel, interactief en inclusief maken? (VOL)

Ethische vraagstukken in de klas: Debat & DNA

Het gebruik van perspectiefgericht onderwijs bij de taal- en zaakvakken

Ronde 2:

Poëzie als Nieuws BV: het maatschappelijk debat en de poëzieles

Eurydike vertelt: moderne Nederlandse en Engelse recepties als instrument voor inclusiviteit bij Latijn en Grieks

Taal- en cultuurbewustzijn in de vreemdetalenles (VOL)

Inclusief lesgeven in de geschiedenis- en maatschappijlessen

Fysische geografie voor de niet-bètaleerlingen