Het Chinees Cultuurplein is ontwikkeld door een groep docenten van het voortgezet onderwijs. Ze richten zich niet alleen op leerlingen en docenten van het vak Chinees, maar vinden dat iedere middelbare scholier bij vakken als Geschiedenis, Economie en Aardrijkskunde ook iets over China moet kunnen leren.

Het Chinees Cultuurplein biedt docenten aantrekkelijk en actueel onderwijsmateriaal aan. Het cultuurplein bestaat uit zes domeinen: geschiedenis, aardrijkskunde, samenleving en identiteit, politiek en economie, technologie en wetenschap, taal, literatuur en film. Het doel is culturele competentie bij de leerling te bevorderen door middel van het vergroten van kennis over China, het ontwikkelen van vaardigheden en het creëren van een open attitude: een niet veroordelende blik op een andere cultuur dan de onze.

Voor meer informatie bezoek Chinees Cultuurplein.

Sluit je dan aan bij enthousiaste collega’s in de Professionele Leergemeenschap Anders Toetsen. Samen verkennen we wat er nú al mogelijk is binnen ons onderwijs en kijken we vooruit naar de nieuwe kerndoelen en het vernieuwde bovenbouwprogramma. We delen ideeën, ervaringen en praktijkvoorbeelden en ontwikkelen samen toetsvormen die beter aansluiten bij de vaardigheden en kennis van leerlingen van vandaag, passend bij de adviezen van de Onderwijsraad van eind mei.

Doel & resultaat

In deze PLG bepalen deelnemers zelf welke thema’s centraal staan. Denk aan casustoetsing, mondelinge toetsen, verschillende presentatievormen, kleine aanpassingen binnen bestaande toetsen, vakoverstijgende toetsing en de rol van AI. Samen onderzoeken we wat werkt in de praktijk. We leren van elkaar, wisselen ervaringen uit en laten ons inspireren door experts. Daarbij combineren we praktijkgericht werken met het verkennen van ideeën en aanpakken van andere scholen en vakgebieden. De focus ligt niet alleen op de technische kant van toetsen, maar ook op de implementatie ervan: hoe neem je leerlingen, collega’s, secties en de schoolorganisatie mee in veranderingen? Door kennis en ervaringen te delen, bouwen we samen aan vernieuwende toetspraktijken die mogelijk ook andere scholen, opleidingen, Cito en College voor Toetsen en Examens kunnen inspireren.

Praktische informatie

We gaan uit van tien bijeenkomsten in schooljaar 2026–2027. De data voor de overige bijeenkomsten worden in overleg met de deelnemers vastgesteld, zodat er ruimte is om aan te sluiten bij wensen en mogelijkheden. Tijdens de eerste bijeenkomst formuleert iedere deelnemer zijn of haar eigen leer- en ontwikkeldoelen. Samen maken we vervolgens een plan voor het schooljaar: hoe gaan we aan deze doelen werken, welke ondersteuning is nodig en hoe kunnen we elkaar daarbij helpen?

Datum, tijd & locatie

De eerste bijeenkomst vindt plaats op woensdag 16 september, van 16.30 tot 18.00 uur, bij het ICLON. In schooljaar 2026–2027 organiseren we in totaal tien bijeenkomsten. De data van de overige bijeenkomsten worden in overleg met de deelnemers vastgesteld. Daarbij is ruimte om gezamenlijk te bepalen welke dagen en tijden het beste aansluiten bij de groep.

Leren van de Denen? Op zoek naar meer passende manieren van toetsen

In deze workshop kijken we met onze Deense collega Benny Christensen over de grens. In Denemarken gaan ze anders om met bronnentoetsen: dichter bij wat we met ons vak willen bereiken, meer aandacht voor de relatie tussen verleden en heden, meer aandacht voor praktische historisch denken en redeneren en communicatievaardigheden en met meer tevredenheid bij leerlingen en docenten. Deze aanpak lijkt ook beter aan te sluiten bij de nieuwe curricula voor onderbouw en bovenbouw. We nemen kennis van concreet toetsmateriaal, syllabus en de achtergronden ervan en we bekijken (en doen) wat we zelf willen en kunnen.

Deze workshop is gedeeltelijk een herhaling van de korte inspiratiesessie op de geschiedenisdag van 16 januari, maar nu hebben we tijd om concreet aan de slag te gaan, om te beginnen vanuit huidige CE-opgaven.

Doel en resultaat

Inspiratie voor andere manieren van toetsen, zowel binnen het bestaande programma als met het nieuwe curriculum en een concreet voorbeelden om nu al in te zetten in de eigen les. Mogelijkheden voor vervolg: aansluiten bij PLG Anders toetsen, en vervolgworkshops waarin we ons verder oriënteren en samen werken aan verbreding van onze manieren van toetsen.

Benny Christensen is adviseur op het gebied van geschiedenisonderwijs. Hij werkte jaren als docent geschiedenis en engels in Odense (VAVO), was actief in het bestuur van de Deense vereniging voor geschiedenisdocenten en was en  is actief in projecten rond geschiedenis en burgerschap via Euroclio en de Raad van Euopa. Elise Storck  werkt als vakidacticus bij het ICLON. Ze was lange tijd docent geschiedenis was en is betrokken bij diverse curriculumherzieningen als actief VGN-lid, bestuurslid van het Platform voor Vakinhoudelijke Verenigingen, Euroclio en vanuit haar functies bij Cito en CvTE

Voertaal: Engels en Nederlands

Datum, tijd & locatie

Woensdag 6 mei van 16:00 tot 17:30 uur

Universiteit Leiden

Agora gebouw (Faculteitsgebouw van Geesteswetenschappen)

Digitale geletterdheid is tegenwoordig een van de basisvaardigheden in het curriculum. Het gebruik van AI en machine learning neemt snel toe, maar veel docenten vragen zich nog af hoe ze deze technologieën concreet kunnen inzetten in hun eigen vaklessen. Hoewel de meeste leraren, en leerlingen, bekend zijn met het genereren van teksten via LLM-programma’s als ChatGPT en Copilot, zijn de mogelijkheden van LLM-programma’s voor het toegankelijk maken van historische bronnen minder bekend. Dankzij Handwritten Text Recognition (HTR) is dat nu veel beter mogelijk. Eén van de meest gebruiksvriendelijke platforms die het onderwijs en onderzoek toegang biedt tot deze technologie is Transkribus.

Transkribus wordt in het voortgezet onderwijs nog nauwelijks ingezet. Met dit project willen we de kennis en ervaring die aan de Universiteit Leiden is opgedaan met Transkribus vertalen naar leermateriaal dat geschikt is voor middelbare scholen en vrij beschikbaar stellen als open leermateriaal. In de te ontwikkelen lessen maken de leerlingen niet alleen kennis met authentieke historische bronnen, maar krijgen ze eveneens een laagdrempelige introductie in de werking van machine learning. Op die manier leren zij bewuster en kritischer omgaan met deze technologie.

In dit project werkt het ICLON samen met docenten en onderzoekers van de Faculteit Geesteswetenschappen, de Universitaire Bibliotheken Leiden en Erfgoed Leiden.* In een professionele leergemeenschap van vier bijeenkomsten word je meegenomen in de achtergrond van AI en Large Language Modellen en ga je zelf aan de slag met Transkribus en authentieke bronnen en geschriften uit de collecties van de Universitaire Bibliotheken Leiden en Erfgoed Leiden.

Ben je docent in het voortgezet onderwijs en lijkt het je interessant om in je onderwijs te werken met authentieke historische bronnen of je te verdiepen in de mogelijkheden van AI en machine learning voor historisch onderzoek, dan is deze PLG interessant voor jou.

Wil je meedenken en mee-ontwerpen aan deze nieuwe lessen, dan nodigen we je van harte uit om je aan te melden. Er geldt een maximum van 20 deelnemers.

* Met bijdragen van Alma Kuijpers (ICLON), Nick Tomberge (ICLON), Bram Caers (FGW), Peter Verhaar (UB) en Susan Suèr (Erfgoed Leiden).

Datum, Tijd & Locatie

maandag 19 januari 2026, 14.15-17.00 uur

Universiteitsbibliotheek

Vossius-zaal (2e verdieping),

Witte Singel 27

Leiden

De volgende drie bijeenkomsten vinden ook plaats op een maandagmiddag en worden in overleg met de deelnemers ingepland. Deze zullen plaats vinden in de periode tussen februari en mei 2026.

Ben je geschiedenisdocent en op zoek naar inspiratie, nieuwe werkvormen en vakdidactische inzichten? Sluit je dan aan bij onze gratis vakdidactische netwerkbijeenkomsten!

Deze bijeenkomsten bieden een waardevolle gelegenheid om collega-docenten te ontmoeten, ervaringen te delen en samen te bouwen aan sterk en inspirerend geschiedenisonderwijs. De sessies worden georganiseerd door Albert Logtenberg en Natasja Smet, ervaren trainers en docentenopleiders bij het ICLON (Universiteit Leiden).

Doel & Resultaat

Tijdens de ICLON Geschiedenisdag 2025 bleek dat er veel enthousiasme is voor een vakdidactisch netwerk in deze regio. Daarom organiseren we deze bijeenkomst waarin we succesvolle lesideeën en werkvormen met elkaar delen. Iedere deelnemer wordt gevraagd een effectieve lesaanpak of werkvorm mee te nemen en te presenteren aan de groep.

Deze bijeenkomst richt zich in het bijzonder op lesideeën en werkvormen voor de onderbouw. Daarnaast zullen we aan de slag gaan met (bron-)materiaal uit verschillende workshops van de Geschiedenisdag.

Wil jij je laten inspireren en je steentje bijdragen aan beter geschiedenisonderwijs? Meld je aan en doe mee!

Datum, Tijd & Locatie

Vrijdag 13 juni  |  15.00-17.00 uur

Kolffpad 1, 2333 BN Leiden

Op zaterdag 26 oktober organiseren het netwerk Football Makes History, het ICLON en Onderwijsnetwerk Zuid-Holland een studiedag voor docenten, vakdidactici en docenten in opleiding. Al sinds mensenheugenis speelt voetbal een rol in de vorming van een collectief geheugen, gevoed door persoonlijke herinneringen aan en verhalen over iconische wedstrijden, toernooien, incidenten en helden. Ontroerende, prikkelende, nabije verhalen die -in een wijder perspectief gezet- de geschiedenis van Europa kunnen illustreren, op een andere manier dan de traditionele ‘canon’. Wedstrijden als die tijdens het ‘kerstbestand’ in de loopgraven van 1914, de mythe van de dodenwedstrijd in 1942, het WK van 1974 met de ‘broederstrijd’ tussen de BDR en de DDR tijdens de Koude Oorlog kunnen het uitgangspunt vormen voor lessen die leerlingen op een originele manier aan het denken kunnen zetten en bij kunnen dragen aan hun inlevingsvermogen en historisch besef.

DOEL & RESULTAAT

Tijdens deze dag ontwerpen we samen motiverende lessen die kunnen worden ingezet in onder-en bovenbouw, als losse lessen bij specifieke momenten of als een thema. Onder leiding van vakdidactici en vakexperts werk je aan het ontwerpen van concrete lessen over voetbal als startpunt voor lessen over de geschiedenis. Je doet leert meer over iconische voetbalmomenten en hun bredere 20e-eeuwse historische contexten en je ontwerpt op basis van die nieuw verworven kennis losse lessen en lessenseries over de 20ste eeuw en over historisch denken en redeneren en het gebruik daarbij van concrete en verrassend aansprekende voorbeelden bij lessen. Na deze dag ga je met concrete lesideeën naar huis.

DATUM, TIJD & LOCATIE

AANMELDEN

oonk@eshcc.eur.nl

Duik mee in het verleden en denk na over hoe je het koloniale verlden van Nederland bespreekbaar maakt in je klaslokaal.

De workshop biedt materiaal voor vier lessen die zijn ontworpen door Eline Rademakers in samenwerking met het Stadsarchief Rotterdam en de stichting Gedeeld Verleden Gezamenlijke Toekomst. De vier lessen zijn voor de onder- en bovenbouw, gebaseerd op primair bronmateriaal en ontworpen aan de hand van een (inclusieve) klankbordgroep. De Surinaamse plantage Janslust en de Rotterdamse financiers komen aan bod. In de lessen wordt een koppeling gemaakt met het heden. Het bronmateriaal is afkomstig uit het promotieonderzoek van Eline Rademakers. Naast docent geschiedenis is zij tevens werkzaam als promovenda aan de Universiteit Leiden, bij het instituut voor geschiedenis.

DOEL & RESULTAAT

Je krijgt tips en tools hoe je in de klas de koloniale geschiedenis bespreekbaar maakt, en hoe je de link kunt leggen met jouw eigen vak. Gezien de thematiek is deze bijeenkomst vakoverstijgend.

DATUM, TIJD & LOCATIE

Woensdag 4 oktober 2023 | 16.00 – 18.30 uur | Willem Einthovengebouw | Kolffpad 1 | 2333 BN Leiden. Tijdens de bijeenkomst krijg je optioneel een maaltijd aangeboden van 18.00 – 18.30 uur.

Een online ontmoetingsplek voor startende of pas gestarte docenten geschiedenis (max. 3 jaar ervaring) om stoom af te blazen, succeservaringen te delen, advies en feedback te vragen, nieuwe ideeën op te doen, mee te praten over actuele ontwikkelingen en nieuws uit te wisselen.

Doel & Resultaat

Je bepaalt zelf samen met de anderen de agenda en je kunt eventueel vooraf of tijdens de bijeenkomst wensen aangeven over input vanuit het ICLON of door gasten via storck@iclon.leidenuniv.nl. Je kunt ook gewoon aanschuiven om te luisteren. Neem zelf je drankje mee. Bespreek eventueel op school of je dit mee mag laten tellen als onderdeel van het begeleidingstraject voor startende docenten.

Datum & Tijd

Woensdagen op 22 februari, 19 april en 21 juni van 16.30 uur tot 17.15 uur

Er is een eenmalige aanmelding nodig en daarna ontvang je een link die je ook voor de andere online nascholingen kan gebruiken.

Verhalen tijdens de geschiedenisles roepen al snel het beeld op van de ouderwetse leraar ‘die zo mooi vertellen kon’. Sinds enige jaren is docent Neely de Ronde actief aan de slag gegaan met historische verhalen als kern van een deel van haar lessen. Daarbij ging ze steeds op zoek naar passende werkvormen om met de leerlingen aan de slag te gaan naar aanleiding van het verhaal.

Ze zag grote impact op verschillende didactische en pedagogische vlakken:

• cognitief: leerlingen lijken de inhoud gemakkelijker te onthouden;
• historisch inleven: gaat meer ‘als vanzelf’;
• relevantie: een historisch verhaal is eenvoudig te koppelen aan levensthema’s die zowel toen als nu een rol spelen. Dit biedt opening om binnen het schoolvak geschiedenis te werken aan doelen voor burgerschap en persoonsvorming;
• sfeer in de klas: verhalen bevorderen een open en veilige sfeer van vertrouwelijkheid en mededeelzaamheid.

Doel & resultaat

Het streven is om geschiedenislessen betekenisvoller en effectiever te maken. Bijvoorbeeld door met collega’s:

• samen na te denken over verhalen in het geschiedenisonderwijs;
• lessuggesties te ontwikkelen, uitproberen en uit te wisselen;
• te onderzoeken welke creatieve en interactieve werkvormen zich lenen voor lessen waarbij een verhaal centraal staat;
• te onderzoeken welke invloed verhalen vertellen kan hebben op het pedagogisch-didactische klimaat.

Datum & tijd

De eerste bijeenkomst vindt plaats op maandag 27 maart van 16.00 uur tot 18.00 uur in het Pieter de la Court gebouw op Universiteit Leiden.

Op vrijdag 30 september 2022 zal de Zesde Indische Letterenlezing plaatsvinden met de voordracht van prof. dr. Pamela Pattynama, emeritus bijzonder hoogleraar Koloniale en Postkoloniale literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, onder de titel: Indië nu. Deze lezing gaat over koloniale teksten, film, her-herinneren en collectief geheugen.

Het koloniale verleden is vanaf de onafhankelijkheid van Indonesië een open zenuw geweest. De afgelopen tijd werd ‘doofpot’ Indië echter een hot item dat onze collectieve herinneringen onder druk zet. De verhitte debatten, de ophef, de pijn en woede bewijzen dat Indië geen verleden tijd is, maar lééft, verandert en deel uitmaakt van Nederland nu, cultureel, politiek en emotioneel.

Het noodzakelijke proces van her-herinneren en her-lezen is al in gang gezet: zo transformeerde de njai van gedemoniseerde figuur tot geëerde voormoeder, nodigt het Indisch Herinneringscentrum Indonesische schrijvers uit, en levert de nieuwe Spiegel postkoloniale herlezingen.

DOEL & RESULTAAT

Maar hoe nu verder? De lezing is bedoeld om inzicht te verkrijgen hoe lezers van Indische Letteren omgaan met dit veranderende herinneringsperspectief. Er wordt onder andere stilgestaan bij de vraag: Hoe functioneren koloniale teksten en films in deze tijd?

DATUM & TIJD

De lezing vindt plaats op 30 september en start om 16.00 uur in het Lipsiusgebouw in Leiden. De bijeenkomst vindt plaats in het Lipsius, zaal 19 van de Universiteit Leiden. Aanmelden vooraf is niet nodig.