De alternatieve leeslijst

In schooljaar 2021/2021 organiseerde Onderwijsnetwerk Zuid-Holland en de faculteit Geesteswetenschappen de alternatieve-leeslijst-awards. Deze award is door het Onderwijsnetwerk Zuid-Holland en de Faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit Leiden in het leven geroepen om boeken onder de aandacht te brengen die scholieren kunnen enthousiasmeren voor literatuur. Leerlingen, docenten, studenten en andere boekenliefhebbers uit het mbo, voortgezet en hoger onderwijs konden hun favoriete boek nomineren. Er waren geen restricties aan het nomineren van een boek en in iedere taal kon een boek genomineerd worden.

 

De alternatieve lijst

Hieronder vind je de top 20 aan genomineerde boeken van de alternatieve leeslijst (in alfabetische volgorde). Van de top 10 van genomineerde boeken is een poster gemaakt, die hier is te downloaden. Je kan de poster ophangen in de klas of onderstaande boeken via deze website delen met jouw leerlingen. De uitleg en motivatie van de boeken is aangedragen door de personen die het boek heeft genomineerd.

 

Hanna Bervoets – Alles wat er was (Nederlandstalig)

“Gewoon goed boek” – Leerling

 

Laurent Binet – HhhH (Franstalig, meerdere vertalingen)

“De verteller, een historicus, doet onderzoek naar de verzetsoperatie met codenaam Anthropoïd: een aanslag op Nazi-topman Heydrich. De aanslag mislukt (of toch niet?) en parallel aan de worstelingen van de verzetshelden worden die van de verteller beschreven: hoe doe je recht aan de complexe geschiedenis en aan de personen die je beschrijft?

HhhH is niet alleen een ontzettend spannend verhaal over operatie Anthropoïd (dat zelfs spannend blijft nadat de verteller de afloop al heeft verklapt), maar ook een eyeopener voor wie geïnteresseerd is in geschiedenis. Geschiedenis is niet alleen een opsomming feiten, het zijn verhalen die vanuit een bepaald perspectief worden belicht. En elk perspectief brengt een bepalende visie op de historische gebeurtenissen en personen met zich mee.” – docent mbo/ho

 

Stefan Brijs – De Engelenmaker (Nederlandstalig)

“Na een afwezigheid van bijna twintig jaar keert Doktor Victor Hoppe terug naar zijn geboortedorp Wolfheim. De bekrompen dorpelingen reageren argwanend op zijn komst, zeker als blijkt dat hij drie kinderen van een paar weken oud bij zich heeft, die zelden te zien zijn. Dat voedt de geruchten en langzaam groeit het vermoeden dat ze ernstig ziek zijn.

Als tiener probeerde ik een vakantie lang elke dag een boek te lezen. We zaten in een huisje in de buurt van Porto, er was verder weinig te doen. Dat plan mislukte door De Engelenmaker – ik moest er een paar dagen van bijkomen en nog even goed over nadenken. Wat een boek.” – Neerlandica

 

Charles Bukowski – Postkantoor (Nederlandstalig, vertaling uit het Engels)

“Het verhaal over een aan alcohol verslaafde ongelukkige man die voor een postkantoor werkt. Het bezoek is vooral bijzonder door de alternatieve manier van schrijven en het grove taalgebruik en zijn tragische maar hilarische leven.” – Mbo student

 

Paulo Coelho – De Alchemist (Nederlandstalig, vertaling uit het Portugees)

Geen uitleg – Student

 

Willy Corsari – Het mysterie van de Mondscheinsonate (Nederlandstalig)

“Inspecteur Lund is simpele diefstalzaken meer dan zat en wacht al jaren op een échte spannende moordzaak. Wanneer Enrica Maerlant, de knappe, jonge vrouw van heer Maerlant, op mysterieuze wijze aan haar einde komt, blijkt de realiteit . Villa Maerlant blijkt een bolwerk van intriges, en wie speelde na de moord toch de Mondscheinsonate?

Ooit stond Willy Corsari bekend als de ‘Hollandse Agatha Christie’; haar Inspecteur Lund-verhalen, waarvan ‘Mondscheinsonate’ de eerste was, waren decennialang bestsellers. Toch lijkt haar eerste en briljantste detectiveroman vergeten te zijn, en dat is zonde. Nog steeds leuk om te lezen, spannend en vol kleurrijke (en soms grappige) personages; van mysterieuze ‘Franse’ dansers tot hysterische Duitse huishoudsters — en natuurlijk Lund zelf. Niet te dik en goed te lezen: zet hem op je lijst!” – Student

 

Adeline Dieudonné – La vraie vie (Franstalig)

“Een meisje groeit op met een gewelddadige vader en een getraumatiseerde moeder die knuffelt met een geit. Haar broertje is ook getraumatiseerd door een ijscoman die doorheen ontplofte slagroomspuit gewond raakt. Het is beeldend en gruwelijk en toch hoopvol als het meisje bijles krijgt bij een leraar die op de hoek van de straat woont. Het is zo goed omdat het zo knap verteld wordt. Je ziet het voor je en je voelt de angst (gruwelijke scènes met kadavers, jacht op wilde beesten en kindermishandeling) maar toch is het humorvol en geeft het boek hoop. Mijn puberdochter is erg enthousiast.” – Bibliothecaris

 

Wilma Geldof – Elke dag een druppel gif (Nederlandstalig)

Het boek gaat over WO2. Over een jongen die opgroeit in een NSB-gezin en dit gedachtengoed helemaal overneemt en er na de oorlog mee in het reine moet komen. Het blaast je omver. Je begrijpt hoe beïnvloeding werkt. Al lezende begrijp je de hoofdpersoon terwijl je dit vaak helemaal níet wilt.” – Student

 

Bernadette Heiligers – Schutkleur (Nederlandstalig)

“Het boek gaat over familiebanden en aangenomen kinderen daarin, buitenechtelijke kinderen, hoe de omgeving ernaar kijkt, hoeveel ze er zelf van weten, schaamtecultuur. ‘Mijn zuster de negerin’ van Colá Debrot was het eerste boek dat dit taboe behandelde. Dat was in de jaren 30 een spraakmakend boek. ‘Schutkleur’ pakt de thematiek hedendaags aan, waardoor het nog steeds, of liever gezegd weer spraakmakend is.” – Docent vo

 

Wolfgang Herrndorf – Tschik (Duitstalig)

“Maik komt uit een rijk milieu maar leeft in een ongelukkige gezinssituatie, Tschick komt uit een arme Russiche immigrantenfamilie. Samen trekken de twee tieners met een gestolen Lada door het Duitse platteland. Tijdens hun avontuur ontwikkelen ze een bijzondere vriendschap. Tschick is spannend, grappig, verdrietig en hartverwarmend, en dat allemaal tegelijk. Het beschrijft een prachtige roadtrip, die aantoont dat je niet veel nodig hebt om groots te leven.” – Docent vo

 

Roxane van Iperen – ’t Hooge Nest (Nederlandstalig)

“Het Joodse verzet in de tweede wereldoorlog in Nederland. Je volgt een Joodse familie die zelf vanaf het begin eind jaren 30 actief is in het verzet, zelfs tijdens hun eigen onderduiking tot hun tijd in het kamp. Prachtig verhaal, waargebeurd, je voelt met elk gezinslid mee, het is zo gevoelig en tegelijkertijd zo feitelijk verteld.” – Leerling vwo

 

Arthur Japin – Een schitterend gebrek (Nederlandstalig)

“De eerste liefde van Casanova vertelt haar verhaal. Tegen de achtergrond van een 18de eeuws Europa worstelt een vrouw met verminking na de pokken om te overleven. Ze leert op de harde manier hoe zwaar het leven kan zijn, maar ze gaat door en is sterk, maar bovenal worstelt ze met de vraag “Wat is ware liefde?”. Ultieme zelfopoffering voor een hoger doel. Dit verhaal is zo puur en zet je zo erg aan het denken, dat het verhaal je bijna kwelt. Zou ik zo sterk en goed kunnen zijn als Lucia? Daarnaast is het verhaal een stukje geschiedenis dat iedereen zou moeten kennen én het is ook nog eens filosofisch. Al met al een meesterwerk!” –  Docent

 

Thomasz Jedriwski – Zwemmen in het donker (Nederlandstalig, vertaling uit het Pools) 

“Het dilemma tussen liefde en principes. De schrijver neemt de lezer mee in de wereld en gedachten van de hoofdpersoon.” – Schoolleider

 

Charles Lewinsky – Terugkeer ongewenst (Nederlandstalig, vertaling uit het Duits)

“Een Joodse man en zijn vrouw. Hij is scriptschrijver in de Tweede Wereldoorlog. In een concentratiekamp wordt hij gedwongen om propagandafilmpte maken. Na peinzen zet hij die in om zo veel mogelijk Joden te redden. Vrolijk en rauw door elkaar heen.” – Leerling

 

Cixin Liu – Het Drielichamenprobleem (Nederlandstalig, vertaling uit het Chinees)

“Alternatieve verbeelding van de toekomst, gezien vanuit Chinees oogpunt. In deze sci-fi wordt het eerste contact met buitenaards leven gelegd door een Chinese vrouw, getraumatiseerd door de Culturele Revolutie, en wordt de locatie van de Aarde naar het andere ras doorgespeeld nu hun eigen planeet tot diens einde komt. Een indringende en wetenschappelijk onderbouwd boek – niet enkel interessant voor bibliofielen maar ook leerlingen vd technische wetenschappen met een onderliggend rode, morele draad. Een goede kennismaking met een andere cultuur met eigen filosofische inzichten en slimme wendingen van mogelijke toekomstige wetenschappelijke innvovaties. De hele trilogie is aan te raden, sinds kort verschenen in Nederlandse vertaling.” – Boekenliefhebber

 

Joseph Oubelkas – 400 brieven aan mijn moeder (Nederlandstalig)

“Het gaat over de Joseph Oubelkas zelf. Hij werk voor een Nederlands bedrijf en gaat op werkbezoek naar Marokko,, waar hij wordt verdacht van drugshandel na ontdekking van drugs bij een clients bedrijf. Joseph krijgt een gevangenisstraf. In het boek lees je over wat hij meemaakt in de gevangenis en de brieven die hij van zijn moeder ontvangt.

Mijn eerste boek in 2021! Echt met een knaller het leesjaar ingeluid en met veel inspiratie! Wat een bijzonder boek en een bijzonder man! Echt veel respect voor Joseph hoe hij het zolang, onschuldig (!) heeft kunnen vol houden in de gevangenis in Marokko. Heel knap hoe hij toch van de kleine dingen heeft kunnen blijven genieten en het beste ervan heeft kunnen maken en niet iedereen zomaar te veroordelen. En dat keer op keer door de aantal transfers naar verschillende gevangenissen.” – Student

 

Christopher Paolini – Eragon (Engelstalig)

“Het is een fantasyroman over een jongen die een drakenei vindt en deze draak opvoedt. Samen met deze draak beleeft hij veel avonturen en hij leert zelfs met de draak te communiceren via zijn gedachten. Mooi en literair geschreven, een zeer meeslepend verhaal dat wat mij betreft zeker tot een internationale literaire canon behoort.” – Student

 

Matt Ruff – Lovecraft Country (Engelstalig)

“Een zwarte familie in de vroeg 20e eeuwse VS wordt geconfronteerd met horror monsters en met gierend racisme. Terwijl de monsters en dergelijke verslagen kunnen worden, lukt dat met de racistische maatschappij een stuk minder makkelijk. Het boek put uit het werk van Lovecraft, bewonderd horror schrijver en gierend racist. Je vraagt je echt doorlopend af wat erger is, het racisme of de fantasie monsters. De monsters zijn banaal en de spanning loopt hoger op bij een confrontatie met een zuidelijke politieagent. Deze wisselwerking tussen realistisch en pulpfictie werkt fantastisch en zet je in deze tijd van George Floyd en Zwarte Piet echt aan het denken: wat is nou echt EVIL?” – Docent vo

 

Dimitri Verhulst – De helaasheid der dingen (Nederlandstalig/Vlaams)

“Het boek gaat over een Vlaamse jongen die opgroeit in het Vlaamse dorpje Reetveerdegem. Zijn ooms (nonkels) zijn grotendeels werkeloos en drinken veel bier in de plaatselijke kroeg. Het boek gaat op de oppervlakte over zuipen en schelden maar vooral over opgroeien, teleurstelling en je eigen pad kiezen.” – Leerling

 

Hanya Yanagihara – A Little Life (Engelstalig)

Het boek gaat over een groep van vier vrienden vanaf jongvolwassen t/m volwassen leeftijd. Thema’s zijn homoseksualiteit, kindermisbruik, mannelijkheid, vriendschap enz. Het is een boek dat een andere kant van mannelijkheid laat zien. Het is een boek wat grote emoties kan losmaken.” –  Docent vo

Workshop ‘Kiezen voor een taal’

Hoe motiveer je leerlingen om een tweede vreemde taal te kiezen in de bovenbouw? Duits en Frans en Spaans staan vaak tegenover elkaar bij het winnen van zieltjes voor hun vak als examenvak. Op scholen waar vakoverstijgend wordt samengewerkt is er minder concurrentie tussen de talen en worden de krachten juist gebundeld. In deze workshop reiken we je inzichten en ideeën aan over het enthousiasmeren van je leerlingen voor een tweede vreemde taal en hoe je als collega’s door middel van samenwerking tussen alle mvt-secties elkaar en de taalvakken kunt versterken binnen het curriculum van je school.

 

Doel & Resultaat

Tijdens deze workshop leer je als docent jouw leerling enthousiast te maken voor een taal, goed gebruik te maken van het keuzemoment voor een tweede vreemde taal als examenvak en een effectieve samenwerking tussen de mvt-secties.

 

Datum & Locatie

Deze bijeenkomst vindt plaats op 19 januari 2023 van 14:00 tot 17:00 uur in Den Haag. De bijeenkomst is onder begeleiding van Marie Louise Lubbers van het Nuffic.

Workshop profielwerkstukken voor de talen

Het profielwerkstuk is een mooi instrument om leerlingen in het voortgezet onderwijs kennis te laten maken met een onderzoeksgebied. Het stimuleren van PWS-onderzoek naar taal- en cultuurgerelateerde onderwerpen zou er ook voor kunnen zorgen dat meer jongeren kiezen voor een talenstudie. Toch is dit nog een redelijk onontgonnen terrein.

Er zijn weinig leerlingen die hun PWS schrijven bij een taalvak, en weinig taaldocenten die ervaring hebben met het begeleiden daarvan. Om daar verandering in te brengen, wordt door verschillende universiteiten materiaal ontwikkeld dat leerlingen en docenten op weg kan helpen. Zo is voor de moderne vreemde talen de website pws-wereld.nl ontwikkeld met steun van het Meesterschapsteam MVT en het Nationaal Platform voor de Talen, maar er zijn meer aanbieders van concrete PWS-ideeën over taal en cultuur.

 

 

Datum & tijd

Voor talendocenten die benieuwd zijn naar de mogelijkheden om hun leerlingen te begeleiden bij een PWS, wordt op donderdag 9 juni 2022 van 15:30-17:30 uur een online workshop ‘Profielwerkstukken voor de talen’ georganiseerd.
Na een plenair gedeelte, waarin diverse sprekers iets zullen vertellen over hun aanbod op het gebied van PWS-ondersteuning, kunnen er verschillende interactieve sessies gevolgd worden. De komende tijd zal er hier meer informatie worden geplaatst over dit evenement.

Deelname aan deze online workshop is gratis. Aanmelden kan tot en met 7 juni 2022 via deze link.

Symposium alfa & gamma: Kansen en mogelijkheden in de taal- en zaakvakken

De wereld verandert en het onderwijs verandert met haar mee. Ook voor de taal- en zaakvakken betekent dit dat we constant in beweging zijn ons onderwijs aan te passen op hedendaagse thema’s. Mede door (nieuwe) onderwerpen zoals burgerschap en de discussie rondom een nieuw en toekomstgericht curriculum gaan we ons onderwijs anders organiseren. Tijdens dit symposium willen we mooie initiatieven en ontwikkelingen in deze vakgebieden (taal & zaakvakken) een podium bieden. In de lezingen en workshops delen we ideeën over hoe je in jouw lessen hier mee aan de slag kan.

 

Waarom voor de taal- en zaakvakken?

Helaas heeft het maatschappijprofiel nog vaak last van een slecht imago en kiezen ook steeds meer leerlingen voor een bètaprofiel. De groei van bèta binnen het onderwijs kent veel goede initiatieven maar heeft helaas ook gevolgen voor de andere schoolvakken. Taal- en zaakvakken blijven daarin soms achter op de grote (landelijke) ontwikkelingen van bètavakken zoals technasia, landelijke wedstrijden en nieuwe bètaschoolvakken en -lokalen. Ook in het hoger onderwijs is dit te merken: vooral de talenstudies hebben het zwaar. Leerlingen (en ouders) zijn bang met een maatschappijprofiel het minder ver te schoppen en geen goede baan te vinden. Tijd om die mindset aan te pakken, vindt Onderwijsnetwerk Zuid-Holland.

 

Datum & tijd: 8 april 2022, van 14:14 tot 17:30 uur

 

Locatie: Museum van Volkenkunde in Leiden.

 

Doelgroep: Docenten, schoolleiders, decanen, beleidsmakers en andere geïnteresseerden uit voortgezet en hoger onderwijs.

 

Programma:

13:50 – 14:10: Inloop

14:15 – 15:00: Welkom en sprekers

15:10 – 16:00: Workshopronde 1

16:05 – 16: 55: Workshopronde 2

17:00 – 17:30: Borrel

 

Openingsspreker Markus Davidsen: Hoe geef je een vak opnieuw vorm en wat kunnen we leren van het Deense model?

Markus Davidsen is universitair docent Godsdienstsociologie aan de Universiteit Leiden. In 2016 lanceerde hij een ‘Leidse visie voor het religieonderwijs’ en sindsdien werkt hij aan een hervorming van het vak Godsdienst/Levensbeschouwing. Met een team van vo-docenten en docentenopleiders werkt Davidsen aan een landelijk curriculum en een nieuwe vakdidactiek, en aan de Universiteit Leiden heeft hij een succesvolle tweejarige docentenopleiding opgezet. Voor dit werk ontving Davidsen in 2021 de impactprijs van de Leidse Faculteit Geesteswetenschappen. Davidsen is van origine Deens en zal ook ingaan op het Deense onderwijsmodel waarbij de taal- en zaakvakken veel sterker staan in het vo, en waar de geesteswetenschappen zich sterk profileren als docentenopleidingen.

 

Openingsspreker Suzanne Adema: ‘Oud is het nieuwe nieuw’

Suzanne Adema is Universitair Docent bij de faculteit Humanities en geeft daarnaast ook les in het voortgezet onderwijs. Tijdens de opening bespreekt Adema het onderzoeksproject Anchoring Innovation. In dit landelijke project wordt gesteld dat de klassieke oudheid geschikt bronmateriaal levert om meer zicht te kunnen krijgen op de menselijke aspecten van vernieuwing. Het is een historisch tijdperk waar veel bronnen over zijn verzameld, en waarin op sociaal, politiek en economisch niveau van alles gebeurde. Adema gaat in op hoe innovaties worden verankerd in wat al bekend is: ‘zitten is het nieuwe roken’, orange is the new black’ en ‘oud is het nieuwe nieuw’. Adema sluit af met ideeën hoe je hier in je eigen lespraktijk mee aan de slag kan, zowel voor de talen als zaakvakken.

 

 

Overzicht workshops

 

Voor de talen:

  1. Poëzie als Nieuws BV: het maatschappelijk debat en de poëzieles
  2. Eurydike vertelt: moderne Nederlandse en Engelse recepties als instrument voor inclusiviteit bij Latijn en Grieks
  3. Taal- en cultuurbewustzijn in de vreemdetalenles (VOL)

Voor de zaakvakken:

  1. Inclusief lesgeven in de geschiedenis- en maatschappijlessen
  2. Fysische geografie voor de niet-bètaleerlingen
  3. Leren van de bètavakken: Hoe kunnen we met onze vakken leerlingen écht raken?

Vakoverstijgend:

  1. Activerende didactiek en motivatie in de taal- en zaakvakken (VOL)
  2. Mijn vak saai? Hoe taal- en cultuurvakken actueel, interactief en inclusief maken? (VOL)
  3. Ethische vraagstukken in de klas: Debat & DNA
  4. Het gebruik van perspectiefgericht onderwijs bij de taal- en zaakvakken

 

Er vinden twee workshoprondes plaats. Onderaan de pagina vind je de indeling van workshops in rondes. Lees hier de beschrijving van de workshops:

 

 

  1. Poëzie als Nieuws BV: het maatschappelijk debat en de poëzielesJeroen Dera (Literatuurcriticus en letterkundige Radboud Universiteit Nijmegen) 

Wie aan ‘poëzie’ denkt, denkt al snel aan woorden als ‘emoties’, ‘natuur’ en ‘rijm’ – associaties die ook naar voren komen uit empirisch onderzoek. Hoewel er inderdaad nogal wat gedichten bestaan die aan dit beeld van poëzie beantwoorden, is de dichtkunst vele malen diverser. Tijdens deze workshop breken we het clichébeeld van poëzie open en gaan we aan de slag met gedichten die uitdrukkelijk een maatschappelijke oriëntatie hebben. Je maakt kennis met hedendaagse dichters die schrijven over maatschappelijke kwesties in de 21e eeuw, en krijgt handvatten aangereikt om hun poëzie te implementeren in het onderwijs.

Vakken: Nederlands en maatschappij.

 

  1. Eurydike vertelt: moderne Nederlandse en Engelse recepties als instrument voor inclusiviteit bij Latijn en GrieksAmaranth Feuth (Faculteit Humanities, Universiteit Leiden & docent Engels en Klassieke Talen Marecollege)

De aandacht voor de Black Lives Matter-beweging en de Me-too-discussie hebben het vak van de klassieke talen onder een vergrootglas gelegd. Zijn de teksten van de Griekse en Latijnse canon niet geschreven door witte mannen? En is het gymnasium geen eliteschool voor witte kinderen? Veel classici hebben deze vragen met nuance weten te beantwoorden. We hebben in onderzoek en onderwijs tegenwoordig ook oog voor de vrouwen, kinderen, slaven en vreemdelingen uit de oudheid zelf. In deze workshop kijken we aan de hand van literaire vrouwen als van Clodia en Eurydike naar nog een andere mogelijkheid om de klassieken op school inclusiever te maken: meer aandacht in de les voor inclusieve klassieke recepties in moderne literatuur.

Vakken: Grieks, Latijn, Engels en Nederlands

 

  1. VOL: Taal- en cultuurbewustzijn in de vreemdetalenles – Taal- en cultuurbewustzijn in de moderne vreemde talenles – Janneke Geursen (vakdidacticus ICLON, Universiteit Leiden)

Het vreemdetalenonderwijs is in beweging. Zo gaat het er in discussies rond curriculumontwikkeling over dat taalonderwijs meer is dan taalverwerving alleen. Hoe zouden we kunnen toewerken naar versterkt vreemdetalenonderwijs, waarbinnen leerlingen naast taalvaardigheden ook taal- en cultuurbewustzijn ontwikkelen?  Wat verstaan we daar eigenlijk onder? En hoe geef je dat onderwijs in de praktijk vorm?  In deze workshop formuleren we eerste antwoorden op deze vragen.

Vakken: Alle moderne vreemde talen

 

  1. Inclusief lesgeven in de geschiedenis- en maatschappijlessen – Nika Hendriksen & Albert Logtenberg (ICLON, Universiteit Leiden)

Binnen geschiedenis en maatschappijleer passeren maatschappelijke onderwerpen die kunnen raken aan de identiteit van leerlingen vaak de revue. Denk bijvoorbeeld aan onderwerpen als religie, vrijheid van meningsuiting, genocide en het vluchtelingenvraagstuk. Dit maakt dat je je als docent maatschappijleer/geschiedenis geregeld afvraagt: hoe houd ik rekening met de diverse achtergronden van mijn leerlingen waardoor iedereen de kans krijgt om te leren? In deze workshop gaan we aan de hand van jullie eigen ervaringen, kennis en kunde kritisch kijken naar de keuzes die je maakt en je repertoire voor inclusief handelen aanpassen en verder uitbreiden. Je verlaat deze workshop met handvatten vanuit de theorie en praktijk.

Vakken: Geschiedenis en maatschappij

 

  1. Fysische geografie voor de niet-bètaleerlingenMarcella van Steenbergen (docent aardrijkskunde, GLOBE)

Aardrijkskunde is een uitzonderlijk vak waar de natuurwetenschap samenkomt bij de sociale wetenschappen. Toch kiezen de meeste leerlingen het vak vanuit een maatschappij-profiel. Hoe maak je de meer fysisch geografische onderwerpen toch interessant voor deze leerlingen? GLOBE biedt lesmateriaal over onze natuurlijke leefomgeving waarin veel aandacht is voor oplossingen voor milieuproblematiek. Aan de hand van dit materiaal denken we na over de aansluiting van bètaonderwerpen  voor de niet-bètaleerling.

Vak: Aardrijkskunde

 

 

  1. Leren van de bètavakken: Hoe kunnen we met onze vakken leerlingen écht raken?Iris Hermens (Kabold)

Hoe kunnen we met onze vakken jongeren raken? We zien dat de bètavakken dit steeds beter is gelukt de afgelopen 10 jaar. Wat gebeurt hier eigenlijk? Het bedrijfsleven gooit haar deuren open, organiseert wedstrijden en maakt tijd om toffe ervaringen te organiseren voor middelbare scholieren. Mede door investeringen vanuit bedrijven en de overheid wordt bètaonderwijs steeds groter dan het klaslokaal: het gaat om beleven en ontdekken wat er echt in de echte wereld speelt. En dat motiveert jongeren. In deze workshop ga je aan de slag met deze principes en pas je die toe op jouw eigen schoolvak.

Vakken: Geschiedenis, maatschappij, filosofie, levensbeschouwing en aardrijkskunde

 

  1. VOL: Activerende didactiek en motivatie in de taal- en zaakvakken – Elselien van Tol (ICLON, Universiteit Leiden)

Activerende didactiek gaat uit van de grondgedachte dat leerstof beter beklijft als leerlingen actief betrokken zijn bij het onderwijs dat zij krijgen. Leerlingen zijn echter niet altijd zo actief bezig met de leerstof als we zouden willen. Welke didactische strategieën heb je als docent in handen om leerlingen betrokken te maken bij de lesinhoud? Hoe zorg je ervoor dat leerlingen gemotiveerd blijven en regie nemen over het eigen leerproces? Welke activerende werkvormen en hulpmiddelen kan je als docent inzetten om leeropbrengsten te vergroten? Tijdens deze workshop worden handvatten gegeven en theorie en praktische oefeningen die direct toepasbaar zijn in de praktijk en antwoord geven op bovenstaande vragen.

Voor alle schoolvakken.

 

  1. VOL: Mijn vak saai? Hoe taal- en cultuurvakken actueel, interactief en inclusief maken?Carmen van den Bergh (LUCAS, Universiteit Leiden)

Deze workshop richt zich tot alle docenten die hun lessen willen omtoveren tot een onvergetelijke ervaring, waarover leerlingen nog lang zullen spreken. Hoe laat jij je lesmateriaal aansluiten bij de actualiteit en bij de leefwereld van je leerlingen? Hoe zorg je ervoor dat ze allemaal gemotiveerd en geconcentreerd blijven? Hoe behandel je moeilijke thema’s en opdrachten die vaak ervaren worden als “saai”? Maak je diversiteit bespreekbaar zonder het expliciet te benoemen? In deze workshop behandelen we in het bijzonder een aantal voorbeelden voor taal, cultuur en literatuurdocenten van alle talen (ook niet-schooltalen). Na een korte introductie en showcase van een enkele hands-on opdrachten (interactieve groepsopdrachten, schrijvers interviewen, videoblogs maken, muziek en poëzie analyseren op een leuke manier, …) gaan we aan de slag met jullie concrete voorbeelden, “best practices” en vernieuwende ideeën.

Voor alle taalvakken

 

  1. Ethische vraagstukken in de klas: Debat & DNAAlexander Schinkel (DebatUnie) en Leonie Kaptein (DNA in beeld)

DNA wordt al snel gezien als onderdeel van de bètalessen maar is juist ook interessant voor de taal- en zaakvakken vanwege de ethische vraagstukken. In deze workshop worden de deelnemers eerst bijgepraat over de meeste recente ontwikkelingen omtrent DNA-technologieën. Vervolgens gaan ze met elkaar in debat over de vele ethische vraagstukken die deze nieuwe technologieën oproepen. Na afloop van deze workshop zijn de deelnemers op de hoogte van de laatste DNA-technologieën en weten ze hoe ze hierover met elkaar en met leerlingen kunnen debatteren.

Vakken: Nederlands, Engels, maatschappij, levensbeschouwing, geschiedenis, filosofie, bèta en burgerschap.

 

  1. Het gebruik van perspectiefgericht onderwijs bij de taal- en zaakvakkenEveline de Boer en Alma Kuijpers (ICLON, Universiteit Leiden)

In deze workshop willen wij laten zien hoe je met perspectiefgericht onderwijs als docent rondom het thema Australische Kunst in het museum Volkenkunde activerend onderwijs kunt ontwerpen of hoe je leerlingen zelf vragen kunt leren stellen die hen aanspreken rondom dit thema. Voor meer informatie over perspectiefgericht onderwijs kijk op onze website: https://www.universiteitleiden.nl/iclon/wetenschappelijk-onderzoek/perspectiefgericht-onderwijs

Voor alle schoolvakken

 

 

Indeling rondes:

 

Ronde 1:

Leren van de bètavakken: Hoe kunnen we met onze vakken leerlingen écht raken?

Activerende didactiek en motivatie in de taal- en zaakvakken (VOL)

Mijn vak saai? Hoe taal- en cultuurvakken actueel, interactief en inclusief maken? (VOL)

Ethische vraagstukken in de klas: Debat & DNA

Het gebruik van perspectiefgericht onderwijs bij de taal- en zaakvakken

 

 

Ronde 2:

Poëzie als Nieuws BV: het maatschappelijk debat en de poëzieles

Eurydike vertelt: moderne Nederlandse en Engelse recepties als instrument voor inclusiviteit bij Latijn en Grieks

Taal- en cultuurbewustzijn in de vreemdetalenles (VOL)

Inclusief lesgeven in de geschiedenis- en maatschappijlessen

Fysische geografie voor de niet-bètaleerlingen

 

 

Masterclass vertalen: didactisch hulpmiddel om het taalbewustzijn en burgerschap van leerlingen te bevorderen

Hoe vertaal je de songteksten van een film als Frozen? En hoe zit dat met non-binaire persoonlijk voornaamwoorden als ‘they/them’ in het Engels of ‘iel’ in het Frans? Wat kunnen we leren van Google Translate?

In deze masterclass bespreekt vertaalster Lette Vos hoe je met je leerlingen in gesprek kunt gaan over inclusief taalgebruik door middel van een onderzoekje dat ze zelf kunnen uitvoeren. Taalkundige Lettie Dorst laat zien hoe je Google Translate en liedteksten in kunt zetten om leerlingen bewust te maken van de specifieke eigenschappen van een taal en cultuur. Tijdens deze bijeenkomst gaan we aan de slag met een concrete opdracht over de vertalingen van Frozen, die ingezet kan worden in alle taallessen.

 

Sprekers: Lettie Dorst – universitair docent taalkunde aan de Universiteit Leiden en onderzoeker op het gebied van vertalen & Lette Vos – Literair vertaalster vanuit het Engels (vertaalde onder meer Girl, Woman, Other van Bernardine Evaristo)

 

Datum: 28 juni 2022

 

Tijd: 15:00 – 17:30 uur

 

Doelgroep: Alle taaldocenten: Nederlands, Engels, Frans, Duits, Spaans, Italiaans, Arabisch, Chinees, Grieks, Latijn, etc.

 

Locatie: Pieter de la Court gebouw, Universiteit Leiden

The English Book Club: Reading Lahiri’s The Namesake in the Classroom

In this interactive discussion session, we will discuss Jhumpa Lahiri’s novel The Namesake by focusing on three main issues that are all connected, namely migration, identity, and the importance of names (especially Gogol). We expect participants to have read the entire novel (which is quite accessible and reader-friendly!).
After an introduction by Prof.dr. Peter Liebregts, Professor of Modern Literatures in English at the Leiden University Centre for the Arts in Society, we will discuss how to introduce this book to secondary school learners of English. We invite everyone to bring forward ideas and suggestions for our group discussion.

 

 

Doel & resultaat

Deeper understanding of the novel and its various themes and style
Using the accessibility of this particular novel to open up discussions about the relevance of such issues as migration and identity.

 

Datum & tijd

The English Book Club vindt plaats op dinsdag 29 maart van 15:00 – 17:00 uur.
Indien de situatie het toelaat is het in Leiden.

Vakdidactiekcafé mvt

Het ICLON en ONZ organiseren een vakdidactiekcafé voor moderne vreemde talen. Dit online café is gericht op startende docenten Engels, Frans, Duits of Spaans. Doel van de bijeenkomsten is om ervaringen, zorgen of tips uit te wisselen. Er is geen vast programma en je zorgt voor je eigen drankje achter je laptop. Na een korte inventarisatie van wensen bestaat eventueel de mogelijkheid om in break-out rooms aan te schuiven aan een tafeltje naar keuze. Je komt en je gaat naar eigen behoefte.

 

Doel & resultaat

Startende leraren ontmoeten ‘lotgenoten’ en er is ruimte voor intervisie. Waar gewenst en mogelijk kan de vakdidacticus zorgen voor aanvullende informatie of activiteiten. Mogelijk leidt het tot professionele netwerken van docenten.

 

Datum & tijd

Op 9 december, 13 januari, 10 februari, 10 maart, 14 april, 12 mei en 9 juni is de online nascholing. Het start om 16:00 uur en eindigt om 17:30 uur.
Het café sluit om 16:15 uur als er niemand is.

The English Book Club: Reading Spiegelman’s “Maus” in the Classroom

 

I.v.m. de huidige coronamaatregelen zal deze bijeenkomst digitaal plaatsvinden.

 

In this interactive discussion session, we will discuss Art Spiegelman’s groundbreaking graphic novel through the lens of three questions: Why comics? Why mice? Why the Holocaust? In addition we will explore the graphic novel as a literary medium or genre. We expect participants to have read at least the first chapter of the first Part of Maus: A Survivor’s Tale, My Father Bleeds History. For those who would like to read more about the genre of the graphic novel before the session, we recommend reading Scott Mc Cloud’s On Understanding Comics: the Invisible Art.

After an introduction by Dr. Sara Polak, University Lecturer at the Leiden University Centre for the Arts in Society, we will discuss how to introduce this book to secondary school learners of English. Catrin Cannock, teacher of English, will share some of her ideas.

 

DOEL & RESULTAAT

Deeper understanding of the graphic novel as a genre. Using the accessibility of this particular novel to open up discussions about controversial and sensitive content.

 

Datum & tijd

De bijeenkomst is op dinsdag 18 januari van 15:00 – 17:00 uur.

 

 

ONZ collegetour #2 – Jongerentaal en culturele identiteit: van Smibanese tot verlan

ONZ collegetour komt als alternatief voor het jaarlijkse alfa- en gammasymposium. In deze online tour gaan we op drie data online op bezoek bij verschillende onderzoekers. Zij bespreken in een livestream hun gedachtegoed in de vorm van een interactieve lezing waarbij je ook aan de slag gaat met een concrete lesopdracht voor jouw leerlingen. Het tweede online college gaat over taal en vindt plaats op woensdag 24 maart, live vanuit het Literatuurmuseum:

 

Jongerentaal en culturele identiteit: van Smibanese tot verlan 

Taal en identiteit hangen sterk met elkaar samen: met de taal die je spreekt druk je uit wie je bent en wat je vindt. Aafje de Roest doet onderzoek naar hoe jongeren hun culturele identiteit vormen aan de hand van de verhalen die ze in hedendaagse Nederlandse hiphop tegenkomen en zelf vertellen. Taal speelt daarin een belangrijke rol, en niet zelden worden er daarom in hiphop nieuwe talige constructies of nieuwe woorden bedacht – zoals het Smibanese. Aafje de Roest legt in dit college uit hoe je aan de hand van hiphop een inkijkje krijgt in hoe jongeren naar zichzelf en anderen kijken. Jenny Doetjes gaat in dit college in op Franse straattaal, waarin gebruik wordt gemaakt van het verlan: een Franse ‘geheimtaal’ die populair is onder jongeren en waarbij lettergrepen worden omgewisseld. Zo is het woord verlan afgeleid van l’envers, wat ‘het omgekeerde’ betekent. Jongeren die het verlan goed beheersen zijn letterlijk woordkunstenaars. Tijdens dit interactieve college leer je meer over de achterliggende theorie rondom taal(kunst) en wat taal voor jongeren – en jouw leerlingen – betekent. Er komen voorbeelden langs van verschillende (moderne) talen zoals Nederlands, Frans, Duits, Engels en Spaans. Alisa de Haar (Docent Franse letterkunde Universiteit Leiden) zal de bijeenkomst hosten.

 

Sprekers: Aafje de Roest – Letterkundige, Universiteit Leiden, Jenny Doetjes – Taalkundige, Universiteit Leiden & Alisa de Haar – Docent Franse Letterkunde, Universiteit Leiden

Datum: Woensdag 24 maart

Tijd: 15.30 tot 17.00 uur

Locatie: Online, live vanuit het Literatuurmuseum

Doelgroep: Alle (moderne) taaldocenten: Nederlands, Engels, Frans, Duits, Spaans, Italiaans

 

De andere bijeenkomsten van ONZ Collegetour vinden plaats op:

11 maart – Politieke beïnvloeding door de jaren heen: van nazipropagenda tot fake news

8 april – Global Goals in de les: een toolkit voor alle docenten (Fred Janssen)

Vakdidactiek 3.0

Binnen de lerarenopleiding wordt er in de vakdidactiek veel aandacht besteed aan hoe je je vak over kunt brengen op je leerlingen. Vaak horen we van startende leraren terug dat pas 2 – 3 jaar voor de klas de informatie die in de colleges behandeld is begint te landen. Wat weet jij nog? Hoeveel tools die je destijds aangereikt hebt gekregen gebruik je inmiddels bewust en succesvol? Wat zijn je pareltjes en waar liggen nu na 2 – 5 jaar voor de klas je vragen?

 

Opzet

In drie bijeenkomsten verspreid over het jaar gaan we vakdidactische tools opfrissen en aanvullen. We leren van elkaars pareltjes en gaan met elkaar op zoek naar antwoorden op vakdidactische vragen. Na de laatste bijeenkomst hopen we dat je kunt zeggen: ‘Ik heb mijn lessen nu didactisch gezien op een hoger level gekregen. Ik kies bewust welke tool ik bij welk doel inzet, zodat het leren voor mijn leerlingen effectiever en leuker is geworden.

 

De bijeenkomsten vinden plaats in Leiden (en eventueel online mits dat wegens de regelgeving rondom corona noodzakelijk is), op dinsdagen van 16.00 tot 18.00 uur (inclusief diner). De data van de bijeenkomsten zijn: